JJeszcze kilka dni temu część prognoz sugerowała, że pierwszy śnieg w Polsce 2026 może pojawić się wysoko w Tatrach już podczas weekendu 12–13 września. Scenariusz zakładał zejście temperatury w okolice 0°C na wysokości około 2000 metrów i przejście deszczu w opady mieszane lub śnieg. Najnowsze wyliczenia z 6 września są jednak wyraźnie łagodniejsze, Santeos.pl podaje, powołując się nа twojapogoda.pl.
To oznacza, że zapowiadany zimowy epizod nie jest obecnie tak pewny, jak wynikało z wcześniejszych prognoz. Dane dla Kasprowego Wierchu wskazują na ochłodzenie i opady, ale temperatury mają pozostać dodatnie. Na prawdziwe zabielenie szczytów może więc trzeba będzie poczekać.
Czy pierwszy śnieg spadnie 12–13 września?
Najbardziej interesujący jest weekend 12–13 września. Wcześniejsze wyliczenia pogodowe dopuszczały spadek temperatury w najwyższych partiach Tatr w pobliże zera. Przy jednoczesnym wystąpieniu opadów oznaczałoby to możliwość deszczu ze śniegiem, mokrego śniegu oraz chwilowego zabielenia najwyższych szczytów.
Aktualne prognozy nie są już tak zimne. Według danych pogodowych dostępnych 6 września dla Kasprowego Wierchu w sobotę 12 września temperatura ma pozostawać wyraźnie powyżej 0°C, podobnie w niedzielę. Prognozowane są przede wszystkim opady deszczu.
W praktyce pogoda w Tatrach 12–13 września wygląda obecnie bardziej jesiennie niż zimowo. Wysokie partie gór mają odczuć wyraźne ochłodzenie w stosunku do bardzo ciepłej pierwszej części tygodnia, ale sam spadek temperatury nie wystarczy do powstania pokrywy śnieżnej.
Prognozowany wcześniej śnieg nie zniknął z meteorologicznych możliwości całego września. Zmienił się przede wszystkim najbardziej prawdopodobny scenariusz dla konkretnego weekendu. Na 6 września modele pokazują w Tatrach deszcz i chłód, lecz bez wyraźnego sygnału trwałego zejścia temperatury poniżej zera.
Tatry przejdą z niemal letniej pogody do chłodu
Kontrast pogodowy będzie duży. Początek drugiego tygodnia września może jeszcze przynieść w rejonie Tatr wysokie temperatury, po czym od czwartku i piątku zaznaczy się ochłodzenie oraz większa liczba chmur i opadów.
Na szczytach będzie oczywiście znacznie chłodniej niż w dolinach. Nawet przy dodatniej temperaturze termiczny komfort może mocno obniżać wiatr, wilgoć i zachmurzenie. Dla turysty różnica między słonecznym dniem w Zakopanem a pogodą na wysokości około 2000 metrów może być bardzo duża.
Najważniejsze elementy prognozowanego ochłodzenia to:
- spadek temperatury w drugiej części tygodnia,
- większe zachmurzenie nad Tatrami,
- okresowe opady deszczu,
- chłodne noce i poranki,
- znacznie niższa temperatura na grani niż u podnóża gór,
- możliwość dalszych korekt prognozy opadów i temperatury.
| Termin | Charakter pogody w wysokich Tatrach | Ryzyko śniegu według danych z 6 września |
|---|---|---|
| 8 września | ciepło, dużo słońca | bardzo małe |
| 9 września | nadal bardzo ciepło | bardzo małe |
| 10 września | ochłodzenie, opady | małe |
| 11 września | chłodniej, deszcz | małe |
| 12 września | chłodno, możliwe opady | obecnie niewielkie |
| 13 września | chłodno i wilgotno | obecnie niewielkie |
Różnice pomiędzy prognozami są znaczące. Jedne wyliczenia dla 12–13 września pokazują na Kasprowym temperatury rzędu kilku stopni powyżej zera, inne są jeszcze cieplejsze. Nie ma obecnie zgodnego sygnału wskazującego na temperaturę około 0°C przez wystarczająco długi czas, aby śnieg stał się dominującym rodzajem opadu.
Śnieg w Tatrach we wrześniu nie jest sensacją
Sam śnieg w Tatrach we wrześniu nie byłby meteorologiczną osobliwością. Wysokość nad poziomem morza sprawia, że warunki na Kasprowym Wierchu, Rysach czy innych wysokich szczytach mogą szybko przypominać późną jesień, podczas gdy na nizinach trwa jeszcze ciepła pogoda.
Dane klimatyczne IMGW z okresu referencyjnego 1991–2020 pokazują, że wrześniowa pokrywa śnieżna na Kasprowym Wierchu pojawia się regularnie w wieloletnich statystykach. Dla tej stacji średnia liczba wrześniowych dni z pokrywą śnieżną wynosi 5,9. W Zakopanem wartość jest znacznie niższa, ale również nie wynosi zero.
„W górach, gdzie śnieg często pojawiał się już we wrześniu” – tak IMGW opisywał warunki podczas analizy jesieni 2020 roku.
W tamtym sezonie wrzesień okazał się na tyle ciepły, że śnieg powyżej 2000 metrów pojawiał się jedynie symbolicznie. Pierwszą zmierzoną wówczas pokrywę na stacji na Kasprowym Wierchu odnotowano dopiero w październiku. Pokazuje to, jak duże mogą być różnice pomiędzy kolejnymi latami.
Co musi się wydarzyć, żeby Tatry zabieliły się we wrześniu?
Do powstania białej pokrywy nie wystarczy pojedynczy chłodny poranek. Potrzebna jest odpowiednia kombinacja temperatury w całym profilu atmosfery, opadów i temperatury podłoża.
Przy wartości nieznacznie przekraczającej 0°C mokry śnieg nadal może chwilami padać, zwłaszcza podczas intensywniejszego opadu. Jeżeli jednak grunt oraz skały są po wcześniejszych ciepłych dniach nagrzane, świeży śnieg często bardzo szybko topnieje.
Pierwszy śnieg w górach najłatwiej pojawia się po napływie odpowiednio chłodnej masy powietrza. Znaczenie ma również wysokość. Warunki na Rysach mogą być zimowe w czasie, gdy w Zakopanem pada zwyczajny deszcz i termometry pokazują kilka lub kilkanaście stopni.
Meteorologiczny mechanizm można uprościć do czterech etapów:
- Nad południową Polskę napływa chłodniejsze powietrze.
- Temperatura wraz z wysokością spada w okolice 0°C lub poniżej.
- Jednocześnie pojawia się strefa opadów.
- W najwyższych partiach deszcz przechodzi w opad mieszany albo śnieg.
Z punktu widzenia meteorologii najważniejsza nie jest sama temperatura mierzona w dolinie. O rodzaju opadu wysoko w górach decydują warunki w kilku warstwach atmosfery, dlatego Zakopane i tatrzańskie szczyty mogą w tym samym czasie mieć zupełnie inną pogodę.
Na nizinach wrześniowy śnieg pozostaje skrajną rzadkością
Sytuacja poza górami wygląda inaczej. Wrześniowy mróz na większości obszaru Polski jest rzadki, a opady śniegu zdarzają się jeszcze mniej regularnie. Analiza IMGW obejmująca lata 1992–2021 wskazuje, że średnia liczba wrześniowych dni z temperaturą minimalną poniżej 0°C wynosi dla całego kraju mniej niż jeden dzień.
Najłatwiej o ujemne temperatury we wrześniu na północnym wschodzie i w górach. W części zachodniej kraju oraz nad morzem takie przypadki w analizowanym okresie były praktycznie niespotykane.
„Dni, gdy temperatura powietrza spada poniżej 0°C, zdarzają się we wrześniu bardzo rzadko” – wskazują analizy IMGW.
Dlatego informacje o pierwszym śniegu we wrześniu wymagają rozróżnienia dwóch całkowicie różnych sytuacji. Kilka płatków na wysokości ponad 2000 metrów jest realnym zjawiskiem tej pory roku. Śnieżyca w Warszawie, Poznaniu czy Wrocławiu byłaby natomiast wydarzeniem o zupełnie innej skali statystycznej.
Czy wrześniowy śnieg oznacza wczesną zimę?
Pojedynczy epizod śnieżny w Tatrach nie oznacza początku zimy w całej Polsce. We wrześniu wysoko w górach może powstać kilkucentymetrowa pokrywa, która po kilku godzinach lub dniach stopnieje wraz ze wzrostem temperatury.
To także powód, dla którego nie należy automatycznie łączyć pierwszego śniegu z początkiem sezonu narciarskiego. Warunki potrzebne do chwilowego zabielenia grani są zupełnie inne niż te, które pozwalają utrzymać stabilną pokrywę przez wiele tygodni.
Prognoza pogody na wrzesień 2026 nadal może przynieść kolejne ochłodzenia. Z punktu widzenia bieżących danych najbardziej istotne jest jednak to, że wcześniejszy scenariusz śniegu na weekend 12–13 września został osłabiony przez nowsze wyliczenia modeli.
Wrześniowe Tatry potrafią w ciągu kilku dni przejść od niemal letnich temperatur do warunków przypominających późną jesień. Pierwszy opad śniegu nie musi przy tym utrzymać się nawet do następnego dnia. Na nizinach taki sam scenariusz pozostaje o tej porze roku znacznie mniej prawdopodobny.
Najnowsze prognozy studzą zimowy scenariusz
Na 6 września nie ma mocnych podstaw, aby ogłaszać 12 lub 13 września pewną datą pierwszego śniegu tej jesieni. Prognozy potwierdzają ochłodzenie w Tatrach i możliwość opadów, ale aktualne wartości temperatury dla Kasprowego Wierchu pozostają dodatnie.
To istotna zmiana wobec wcześniejszych wyliczeń, które dopuszczały zejście temperatury w okolice 0°C na wysokości około 2000 metrów. Jeśli późniejsze prognozy ponownie pokażą silniejszy napływ zimnego powietrza, śnieżny scenariusz może wrócić, ponieważ we wrześniu w najwyższych Tatrach takie epizody mają historyczne i klimatyczne potwierdzenie.
Na razie bardziej prawdopodobny jest chłodny, mokry weekend w wysokich górach niż trwałe zabielenie krajobrazu. Kasprowy Wierch pozostaje miejscem, gdzie sygnał pierwszego jesiennego śniegu warto obserwować najwcześniej, ale obecne dane nie pozwalają jeszcze wskazać pewnej daty rozpoczęcia białego sezonu.
