Harald V nie żyje. Król Norwegii zmarł w piątek 28 sierpnia 2026 roku o godz. 6.35 w Oslo University Hospital Rikshospitalet. Miał 89 lat. Informację oficjalnie ogłosił norweski Dwór Królewski, który podał, że monarcha odszedł spokojnie w szpitalu, Santeos.pl podaje, powołując się nа interia.pl.
Śmierć kończy trwające ponad trzy i pół dekady panowanie monarchy, który objął tron 17 stycznia 1991 roku po śmierci ojca, króla Olava V. Ostatnie dni Haralda V upłynęły pod znakiem poważnych problemów zdrowotnych. Przebywał w szpitalu, gdzie lekarze leczyli go antybiotykami z powodu bakteryjnej infekcji krwi. Jeszcze dzień przed śmiercią Pałac informował, że jego stan jest bardzo poważny.
Harald V zmarł w wieku 89 lat
Oficjalny komunikat potwierdził, że król Norwegii Harald V zmarł w piątkowy poranek w Rikshospitalet w Oslo. Urodził się 21 lutego 1937 roku, więc w lutym 2026 roku skończył 89 lat. W momencie śmierci należał do najstarszych panujących monarchów Europy.
Informacje o pogarszającym się zdrowiu pojawiały się już wcześniej. Król od kilkunastu dni wymagał leczenia szpitalnego, a 23 sierpnia Dwór Królewski poinformował, że otrzymuje antybiotyki w związku z infekcją bakteryjną krwi. Cztery dni później stan monarchy określono jako bardzo poważny.
Ostatnie komunikaty z Oslo nie pozostawiały wątpliwości, że stan 89-letniego monarchy budzi duży niepokój. Obowiązki głowy państwa czasowo wykonywał już książę Haakon. W piątek rano przyszła informacja o śmierci króla.
„Z głębokim smutkiem informujemy, że Jego Wysokość Król Harald odszedł”.
Norweski rząd rozpoczął po śmierci monarchy przewidziane prawem procedury związane ze zmianą na tronie. Premier Jonas Gahr Støre zwołał posiedzenie rządu, a następnie nadzwyczajne posiedzenie Rady Państwa z udziałem nowego króla.
Na co chorował Harald V i co wiadomo o przyczynie śmierci?
Pytanie o przyczynę śmierci Haralda V szybko stało się jednym z najczęściej poszukiwanych tematów związanych z wydarzeniami w Norwegii. Oficjalny komunikat Dworu Królewskiego informujący o zgonie nie podawał szczegółowego medycznego mechanizmu śmierci. Potwierdził natomiast, że król zmarł spokojnie w szpitalu.
Wiadomo, że w ostatnim okresie życia Harald V był leczony z powodu bakteryjnej infekcji krwi. Pałac przekazywał, że monarcha otrzymywał antybiotyki i początkowo reagował na leczenie. Później jego stan uległ pogorszeniu. Reuters informował o śmierci w następstwie komplikacji związanych z infekcją.
Nie był to pierwszy poważniejszy problem zdrowotny monarchy w ostatnich latach. Harald V miał za sobą hospitalizacje i okresy czasowej niezdolności do wykonywania obowiązków. Nie zdecydował się jednak na abdykację i wielokrotnie dawał do zrozumienia, że zamierza pozostać królem do końca życia.
W ostatnich dniach przed jego śmiercią książę Haakon pełnił funkcję regenta. Rodzina królewska pozostawała w kontakcie ze szpitalem, a stan monarchy był jednym z głównych tematów norweskich mediów.
Kim był Harald V? Najważniejsze fakty z biografii
Biografia Haralda V obejmuje okres od II wojny światowej, przez odbudowę powojennej Norwegii, aż po przemiany społeczne XXI wieku. Przyszły król urodził się 21 lutego 1937 roku w Skaugum. Jego narodziny miały szczególne znaczenie dla norweskiej monarchii, ponieważ był pierwszym następcą tronu urodzonym w Norwegii od niemal 570 lat.
Gdy w 1940 roku Niemcy zaatakowały Norwegię, Harald miał trzy lata. Jego ojciec, następca tronu Olav, oraz dziadek, król Haakon VII, znaleźli się w Wielkiej Brytanii wraz z norweskimi władzami na uchodźstwie. Harald wyjechał z matką, księżną Märthą, najpierw do Szwecji, później do Stanów Zjednoczonych.
Do Norwegii wrócił po zakończeniu wojny w 1945 roku. Kolejne lata poświęcił przygotowaniom do roli przyszłego monarchy, edukacji oraz służbie wojskowej.
Najważniejsze daty z życia Haralda V przedstawiają się następująco:
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1937 | narodziny Haralda w Norwegii |
| 1940 | wyjazd z kraju po niemieckiej inwazji |
| 1945 | powrót do Norwegii |
| 1957 | zostaje następcą tronu po objęciu władzy przez Olava V |
| 1968 | ślub z Sonją Haraldsen |
| 1991 | objęcie tronu Norwegii |
| 1994 | igrzyska olimpijskie w Lillehammer |
| 2026 | śmierć w wieku 89 lat |
Harald i Sonja. Małżeństwo, które zmieniło norweski dwór
Ważnym rozdziałem życia Haralda była relacja z Sonją Haraldsen. Para poznała się pod koniec lat 50., ale ich związek przez wiele lat stanowił problem dla dworu, ponieważ Sonja nie pochodziła z rodziny królewskiej ani arystokratycznej.
Harald nie chciał jednak zrezygnować z wybranej partnerki. Ostatecznie król Olav V zgodził się na małżeństwo, a ślub odbył się w 1968 roku. W kolejnych dekadach Sonja stała u boku męża jako księżna koronna, a od 1991 roku jako królowa Norwegii.
Para doczekała się dwojga dzieci:
- księżniczki Märthy Louise, urodzonej w 1971 roku,
- księcia Haakona Magnusa, urodzonego w 1973 roku.
Małżeństwo Haralda i Sonji stało się jednym z przykładów stopniowej zmiany europejskich monarchii, w których pochodzenie małżonka następcy tronu przestało mieć tak duże znaczenie jak wcześniej.
35 lat Haralda V na norweskim tronie
Harald V został królem 17 stycznia 1991 roku. W chwili objęcia tronu miał 53 lata i przejmował monarchię cieszącą się w Norwegii silnym społecznym zakorzenieniem.
Jego panowanie przypadło na okres dużych zmian gospodarczych i społecznych. Norwegia rozwijała sektor energetyczny, zwiększała znaczenie państwowego funduszu majątkowego i pozostawała poza Unią Europejską, jednocześnie utrzymując bardzo bliskie relacje z europejskimi partnerami.
Rola monarchy była przede wszystkim konstytucyjna i reprezentacyjna. Harald V uczestniczył jednak w wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w historii kraju.
Do najbardziej znaczących momentów jego panowania należały:
- zimowe igrzyska olimpijskie w Lillehammer w 1994 roku;
- kolejne jubileusze niepodległości oraz norweskiej monarchii;
- reakcja rodziny królewskiej na zamachy terrorystyczne w Oslo i na wyspie Utøya w 2011 roku;
- liczne wizyty w norweskich regionach i spotkania z mieszkańcami;
- reprezentowanie Norwegii podczas wizyt państwowych za granicą.
Po zamachach z 22 lipca 2011 roku król należał do osób, których wystąpienia miały szczególne znaczenie dla pogrążonego w żałobie kraju. W atakach przeprowadzonych w Oslo i na Utøyi zginęło 77 osób.
„Cały naród jest w żałobie” – powiedział po śmierci monarchy premier Jonas Gahr Støre.
Szef norweskiego rządu przypomniał, że Harald potrafił przemawiać do społeczeństwa szczególnie w momentach tragedii. Wspomniał zarówno reakcję króla po zamachach z 2011 roku, jak i jego obecność podczas wydarzeń sportowych oraz innych ważnych dla Norwegów chwil.
Kto zastąpi Haralda V na tronie Norwegii?
Śmierć monarchy nie powoduje w Norwegii okresu, w którym tron pozostaje pusty. Konstytucyjny system sukcesji działa automatycznie. Osoba znajdująca się na pierwszym miejscu w kolejności dziedziczenia zostaje monarchą w momencie śmierci poprzednika.
Dlatego Haakon jest następcą tronu Haralda V i po śmierci ojca przejął funkcję króla. Urodzony 20 lipca 1973 roku Haakon Magnus miał w momencie sukcesji 53 lata. Od wielu lat przygotowywał się do pełnienia najwyższej funkcji reprezentacyjnej w państwie i regularnie zastępował ojca podczas jego chorób oraz nieobecności.
Zmiana monarchy uruchamia ściśle określoną procedurę. Norweski rząd zbiera się na nadzwyczajnym posiedzeniu, a następnie odbywa się Rada Państwa z nowym monarchą. Nowy król przedstawia wówczas swoje imię monarsze oraz dewizę, a następnie składa przewidzianą konstytucją przysięgę przed Stortingiem.
W Norwegii nie trzeba czekać na koronację, aby następca objął tron. Sukcesja następuje automatycznie wraz ze śmiercią poprzedniego monarchy. Ceremonie państwowe potwierdzają zmianę, ale jej nie tworzą.
Kolejną osobą w linii sukcesji została córka Haakona, księżniczka Ingrid Alexandra, urodzona w 2004 roku. Norweskie przepisy zostały zmienione w 1990 roku tak, aby w przypadku osób objętych nowymi zasadami pierwszeństwo zależało od kolejności urodzenia, a nie płci.
Co dzieje się w Norwegii po śmierci króla?
Norweskie władze rozpoczęły okres żałoby państwowej. Po śmierci Haralda V rząd polecił opuszczenie flag do połowy masztu na państwowych budynkach. Reguła ma obowiązywać do czasu zakończenia uroczystości pogrzebowych.
Państwo przeprowadza jednocześnie procedury związane z sukcesją. Pierwszego dnia po śmierci monarchy zaplanowano nadzwyczajne posiedzenia władz, spotkanie z nowym królem oraz oficjalne wystąpienia premiera.
Śmierć Haralda V ma znaczenie wykraczające poza formalną zmianę głowy państwa. Norwegowie znali jednego monarchę przez 35 lat, a dla dużej części społeczeństwa Harald był królem przez większość dorosłego życia.
„Dziękujemy za życie poświęcone Norwegii” – brzmiał jeden z oficjalnych komentarzy po śmierci monarchy.
Harald V pozostawił Norwegię po ponad trzech dekadach panowania
Śmierć 89-letniego Haralda V zamknęła epokę rozpoczętą w styczniu 1991 roku. Monarchę zapamiętano zarówno jako przedstawiciela pokolenia, które osobiście doświadczyło II wojny światowej, jak i króla funkcjonującego w czasach mediów społecznościowych, nowoczesnej gospodarki i zmieniającego się społeczeństwa.
Nowy król Norwegii przejmuje państwo z utrwalonym systemem konstytucyjnej monarchii i jasno określoną linią sukcesji. Najbliższe dni w Norwegii upłyną pod znakiem oficjalnej żałoby, ceremonii państwowych i pożegnania Haralda V, którego panowanie trwało od 1991 do 2026 roku.
