W ostatnich latach problem wyłudzeń kredytów i nielegalnego wykorzystywania danych osobowych stał się jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla konsumentów. Przestępcy coraz częściej próbują zawierać umowy finansowe, zakładać konta bankowe czy kupować sprzęt na raty, wykorzystując cudze dane, Santeos.pl podaje, powołując się na dziennik.pl.
W odpowiedzi na rosnącą liczbę takich przypadków w Polsce uruchomiono możliwość zastrzeżenia PESEL, która ma utrudnić oszustom działanie i zwiększyć bezpieczeństwo obywateli. Informacje dotyczące działania systemu oraz sposobów aktywacji usługi zostały opisane w materiałach dotyczących ochrony numeru PESEL.
Dziś z tego rozwiązania korzystają już miliony osób. Eksperci ds. cyberbezpieczeństwa podkreślają, że jest to jedna z najprostszych i najskuteczniejszych metod ograniczania ryzyka związanego z kradzieżą tożsamości.
Dlaczego numer PESEL jest tak ważny?
PESEL to podstawowy identyfikator każdego obywatela w Polsce. Numer wykorzystywany jest przez urzędy, placówki medyczne, banki oraz wiele innych instytucji.
Bez niego trudno wyobrazić sobie codzienne funkcjonowanie w nowoczesnym systemie administracyjnym. Dane te są niezbędne przy zakładaniu kont bankowych, podpisywaniu umów czy rozliczeniach podatkowych.
Ze względu na tak szerokie zastosowanie numer PESEL stał się również atrakcyjnym celem dla cyberprzestępców.
„Im więcej instytucji korzysta z danego identyfikatora, tym większa jego wartość dla oszustów. Dlatego odpowiednia ochrona danych osobowych ma dziś kluczowe znaczenie” – wskazują specjaliści zajmujący się bezpieczeństwem cyfrowym.
Jak przestępcy wykorzystują cudze dane?
Kradzież tożsamości może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji finansowych. W wielu przypadkach ofiary dowiadują się o problemie dopiero wtedy, gdy otrzymują wezwania do spłaty zobowiązań, których nigdy nie zaciągały.
Najczęściej wykradzione dane są wykorzystywane do:
- zawierania umów kredytowych,
- składania wniosków o pożyczki,
- zakładania rachunków bankowych,
- podpisywania umów abonamentowych,
- uzyskiwania duplikatów kart SIM,
- zakupów ratalnych.
Kradzież tożsamości pozostaje jednym z najczęściej zgłaszanych problemów związanych z cyberprzestępczością i oszustwami finansowymi.
Nie każda osoba zdaje sobie sprawę, że wyciek danych może nastąpić nawet wiele miesięcy przed próbą ich wykorzystania. Dlatego działania profilaktyczne zyskują coraz większe znaczenie.
Kiedy pojawiła się możliwość zastrzeżenia PESEL?
Usługa została uruchomiona w Polsce w 2023 roku jako element szerszego systemu ochrony obywateli przed nadużyciami finansowymi.
Od czerwca 2024 roku instytucje finansowe mają obowiązek sprawdzania statusu numeru PESEL przed udzieleniem kredytu czy pożyczki. Oznacza to, że aktywne zastrzeżenie może skutecznie zablokować próbę wyłudzenia zobowiązania przez osobę trzecią.
Tabela poniżej pokazuje najważniejsze etapy wdrażania systemu:
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 2023 | Uruchomienie usługi zastrzegania PESEL |
| 2024 | Obowiązek weryfikacji przez instytucje finansowe |
| 2025–2026 | Dynamiczny wzrost liczby użytkowników systemu |
Jak zastrzec PESEL przez internet?
Najwygodniejszym rozwiązaniem pozostaje skorzystanie z usług cyfrowych. Dzięki nim cały proces zajmuje zaledwie kilkadziesiąt sekund.
Aby aktywować ochronę przez internet, należy zalogować się do odpowiedniej usługi administracji publicznej, wybrać opcję dotyczącą numeru PESEL i potwierdzić operację.
Eksperci zwracają uwagę, że procedura została maksymalnie uproszczona, aby mogły z niej korzystać osoby w różnym wieku i o różnym poziomie znajomości nowych technologii.
„Wdrożenie prostych usług cyfrowych znacząco zwiększa poziom bezpieczeństwa społeczeństwa. Im łatwiej aktywować ochronę, tym większa liczba użytkowników decyduje się z niej korzystać” – ocenia ekspert rynku technologicznego.
Zastrzeżenie PESEL w aplikacji mObywatel
Szczególną popularnością cieszy się aplikacja mObywatel, która umożliwia aktywację usługi bez konieczności odwiedzania urzędu.
Procedura obejmuje kilka prostych kroków:
- Zalogowanie do aplikacji.
- Wejście do sekcji usług.
- Wybranie opcji związanej z numerem PESEL.
- Potwierdzenie operacji.
Całość jest bezpłatna i działa niemal natychmiast.
Coraz więcej użytkowników wybiera właśnie aplikację mobilną. Jest szybka. Jest wygodna. Pozwala zarządzać ochroną danych z poziomu smartfona.
Czy można zastrzec PESEL w urzędzie?
Tak. Osoby, które nie korzystają z internetu lub nie posiadają smartfona, nadal mogą skorzystać z tradycyjnej ścieżki.
Wystarczy zgłosić się do dowolnego urzędu gminy z dokumentem tożsamości i złożyć odpowiedni wniosek. Rozwiązanie to zostało przygotowane między innymi z myślą o seniorach oraz mieszkańcach, którzy preferują bezpośredni kontakt z urzędnikiem.
Według ekspertów cyfrowego państwa utrzymanie równoległej obsługi stacjonarnej ma ogromne znaczenie dla dostępności usług publicznych.
Czy zastrzeżony PESEL utrudnia codzienne życie?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań. W praktyce aktywna blokada nie wpływa na większość codziennych czynności wykonywanych przez obywateli.
Nadal można:
- korzystać z opieki zdrowotnej,
- odbierać recepty,
- podróżować,
- korzystać z bankowości elektronicznej,
- załatwiać sprawy urzędowe,
- uczestniczyć w wyborach.
W sytuacji, gdy konieczne jest zawarcie umowy kredytowej lub zakup produktu na raty, użytkownik może czasowo cofnąć blokadę, a następnie ponownie ją aktywować.
Dlaczego eksperci zachęcają do aktywacji ochrony?
Specjaliści od cyberbezpieczeństwa zgodnie wskazują, że ochrona danych osobowych staje się jednym z najważniejszych elementów bezpieczeństwa finansowego. Chociaż zastrzeżenie numeru PESEL nie eliminuje wszystkich zagrożeń, znacząco ogranicza możliwości działania oszustów.
„To nie jest stuprocentowa tarcza przed każdą formą przestępstwa, ale stanowi bardzo skuteczną barierę przeciwko wyłudzeniom finansowym” – podkreślają eksperci ds. bezpieczeństwa cyfrowego.
Rosnąca popularność usługi pokazuje, że Polacy coraz poważniej podchodzą do ochrony własnych danych. Zastrzeżenie numeru PESEL jest obecnie jednym z najprostszych działań, które można wykonać, aby zmniejszyć ryzyko utraty pieniędzy i problemów związanych z wykorzystaniem tożsamości przez osoby nieuprawnione. W dobie coraz częstszych wycieków danych i cyberataków taka forma zabezpieczenia staje się dla wielu obywateli standardowym elementem codziennej ochrony.
