12 sierpnia 2026 roku mieszkańcy Polski zobaczą głębokie częściowe zaćmienie Słońca. Księżyc zacznie przesuwać się przed tarczą słoneczną wieczorem, a kulminacja nastąpi krótko przed zachodem. Największą część Słońca zasłoni w zachodnich i południowo-zachodnich regionach kraju, Santeos.pl podaje, powołując się nа interia.pl.
W skali światowej będzie to zaćmienie całkowite. Pas pełnego cienia Księżyca przebiegnie między innymi przez północną Rosję, Grenlandię, Islandię, Ocean Atlantycki, Hiszpanię oraz niewielki fragment Portugalii. Polska pozostanie poza pasem całkowitości, dlatego nawet w miejscach z najlepszą widocznością część tarczy słonecznej nadal pozostanie odsłonięta.
Informacja o 27-letniej przerwie odnosi się do kontynentalnej Europy. Poprzednie całkowite zaćmienie widoczne z jej obszaru nastąpiło 11 sierpnia 1999 roku. W Polsce zjawisko z 2026 roku będzie częściowe, lecz na zachodzie kraju Księżyc zakryje prawie dziewięć dziesiątych średnicy Słońca.
Kiedy będzie zaćmienie Słońca w Polsce?
Zaćmienie Słońca w Polsce rozpocznie się w środę 12 sierpnia między godziną 19:10 a 19:18, zależnie od położenia obserwatora. Najwcześniej pierwsze zetknięcie tarcz będzie widoczne na północnym wschodzie, natomiast na południowym zachodzie zjawisko zacznie się kilka minut później.
Maksimum przypadnie mniej więcej między godziną 19:56 a 20:09. Słońce będzie wtedy znajdowało się bardzo nisko nad zachodnim horyzontem. W wielu miejscach zniknie za linią horyzontu przed geometrycznym zakończeniem całego zaćmienia, dlatego rzeczywisty czas obserwacji okaże się krótszy niż czas trwania zjawiska astronomicznego.
Zaćmienie rozpocznie się wieczorem. Słońce będzie nisko nad horyzontem. Nawet niewielka przeszkoda może zasłonić najważniejszą fazę.
Dane dla całej Polski wskazują, że częściowa faza rozpocznie się około godziny 19:10, a ostatnie fragmenty zjawiska mogą pozostać widoczne na północnym zachodzie do około 20:39. Lokalnie obserwacja zakończy się wcześniej z powodu zachodu Słońca.
Astronomowie zwracają uwagę, że w tym przypadku sama pogoda nie wystarczy. Równie ważny będzie całkowicie odsłonięty zachodni horyzont.
Godziny zaćmienia w Warszawie, Wrocławiu i Krakowie
Najlepsze warunki wystąpią w zachodniej części kraju. We Wrocławiu maksymalna faza nastąpi około godziny 20:09, a magnituda zaćmienia wyniesie 0,874. Oznacza to, że Księżyc zakryje około 87,4 procent średnicy tarczy słonecznej.
W Warszawie zjawisko rozpocznie się o 19:14. Maksimum nastąpi około 20:02, gdy zasłonięte będzie około 84,9 procent średnicy Słońca. Widoczna faza potrwa około 52 minut, ponieważ tarcza szybko zbliży się do horyzontu.
Kraków znajdzie się w mniej korzystnym położeniu. Początek przewidziano na 19:18, a maksimum na 19:56. Magnituda osiągnie tam 0,711, natomiast Słońce schowa się za horyzontem już kilka minut później.
| Miasto | Początek | Maksimum | Koniec widocznej fazy | Magnituda |
|---|---|---|---|---|
| Wrocław | 19:17 | 20:09 | 20:19 | 0,874 |
| Warszawa | 19:14 | 20:02 | 20:06 | 0,849 |
| Kraków | 19:18 | 19:56 | 20:04 | 0,711 |
Podane godziny są lokalne i mogą różnić się o kilka minut w zależności od dokładnego miejsca obserwacji. Zabudowa, drzewa, wzgórza lub pas chmur przy horyzoncie mogą skrócić widoczność znacznie bardziej niż sama lokalizacja geograficzna.
Gdzie najlepiej oglądać zaćmienie?
Największą fazę zobaczą mieszkańcy Dolnego Śląska, ziemi lubuskiej, Pomorza Zachodniego oraz zachodniej Wielkopolski. Zachodnie regiony zyskają też dodatkowe minuty, ponieważ Słońce zachodzi tam później niż na wschodzie kraju.
Dobre miejsce do obserwacji nie musi znajdować się z dala od miasta. Zanieczyszczenie światłem nie będzie istotnym problemem, ponieważ częściowe zaćmienie Słońca nastąpi przed zapadnięciem zmroku. Znacznie ważniejszy okaże się szeroki widok w kierunku zachodnim.
Najlepiej sprawdzą się:
- plaże z widokiem w stronę zachodzącego Słońca;
- brzegi jezior bez wysokich drzew na zachodnim brzegu;
- rozległe pola i łąki;
- wzniesienia z odsłoniętym horyzontem;
- wysokie punkty widokowe bez szklanych osłon;
- otwarte tereny poza zwartą zabudową.
Miejsce warto sprawdzić wcześniej o podobnej porze. Punkt, który wydaje się otwarty w południe, wieczorem może nie nadawać się do obserwacji, ponieważ Słońce znajdzie się zaledwie kilka stopni nad horyzontem.
Doświadczony obserwator nie szuka przede wszystkim najciemniejszego miejsca, lecz najniższego i najczystszego zachodniego horyzontu.
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie Słońca?
Patrzenie bezpośrednio na Słońce może uszkodzić siatkówkę. Dotyczy to również momentu, w którym Księżyc zasłoni większość tarczy. W Polsce nie wystąpi faza całkowita, dlatego przez cały czas potrzebna będzie odpowiednia ochrona wzroku.
Do obserwacji należy stosować okulary do zaćmienia przeznaczone do bezpośredniego oglądania Słońca. Filtry powinny spełniać wymagania normy ISO 12312-2, być nieuszkodzone i pochodzić z wiarygodnego źródła. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne nie ograniczają promieniowania w wystarczającym stopniu.
Niebezpieczne są także domowe zamienniki. Przydymione szkło, płyta CD, klisza fotograficzna, folia spożywcza i kilka nałożonych na siebie par okularów przeciwsłonecznych nie zapewniają wymaganej ochrony.
Przed rozpoczęciem obserwacji należy:
- Sprawdzić filtr pod światło i upewnić się, że nie ma rys ani otworów.
- Założyć okulary przed spojrzeniem w kierunku Słońca.
- Nie zdejmować ich podczas patrzenia na częściowo zasłoniętą tarczę.
- Nadzorować dzieci przez cały czas obserwacji.
- Odwrócić wzrok od Słońca przed zdjęciem okularów.
- Przerwać obserwację, jeśli filtr zsunie się lub zostanie uszkodzony.
Światło podczas zaćmienia może wydawać się słabsze. Nie oznacza to jednak, że promieniowanie staje się bezpieczne. Uszkodzenie wzroku może początkowo nie powodować bólu.
Specjaliści zajmujący się bezpieczeństwem obserwacji przypominają, że oznaczenie normy na opakowaniu nie jest wystarczającym dowodem jakości produktu. Liczą się również producent, stan filtra i sposób jego używania.
Lornetka, teleskop i aparat wymagają osobnych filtrów
Okularów zaćmieniowych nie wolno używać do patrzenia przez lornetkę lub teleskop. Soczewki skupiają światło słoneczne, przez co filtr umieszczony przy oku może nagrzać się, pęknąć albo przepuścić niebezpieczną dawkę promieniowania.
W przypadku urządzeń optycznych filtr słoneczny musi znajdować się przed obiektywem. Powinien zakrywać całą przednią soczewkę i być zabezpieczony przed przypadkowym zsunięciem. Ta sama zasada dotyczy aparatów fotograficznych wyposażonych w teleobiektyw.
Bez odpowiedniego filtra intensywne światło może uszkodzić matrycę aparatu, wizjer elektroniczny lub elementy wewnętrzne obiektywu. Szczególnie ryzykowne jest długie kadrowanie Słońca przy dużej ogniskowej.
Bezpieczną alternatywą jest obserwacja pośrednia. Prosty projektor otworkowy pozwala wyświetlić obraz Słońca na białej powierzchni bez patrzenia w jego kierunku. Do wykonania takiego urządzenia wystarczy karton, folia aluminiowa, niewielki otwór i jasny ekran.
Dlaczego zaćmienie z 2026 roku jest wyjątkowe?
Całkowite zaćmienie powróci nad kontynentalną Europę po 27 latach. Pas całkowitości przejdzie przez część Hiszpanii i niewielki obszar Portugalii, lecz zjawisko nastąpi tam również nisko nad horyzontem. W najlepszym punkcie pełne zasłonięcie Słońca potrwa około 2 minut i 18 sekund.
W Polsce nie zapadnie noc charakterystyczna dla fazy całkowitej. Otoczenie może jednak wyraźnie pociemnieć, światło przyjmie nietypową barwę, a temperatura odczuwalna może nieznacznie spaść. Efekt będzie mocniejszy na zachodzie, gdzie faza zjawiska okaże się głębsza.
Zaćmienie Słońca 2026 przypadnie ponadto w okresie aktywności Perseidów. Sam rój meteorów najlepiej obserwować po zmroku, natomiast bliskość obu zjawisk sprawi, że 12 sierpnia stanie się jednym z najważniejszych astronomicznych dni roku.
Kiedy kolejne zaćmienia będą widoczne w Polsce?
Na następną okazję nie trzeba będzie czekać długo. Już 2 sierpnia 2027 roku z Polski ponownie zobaczymy częściowe zaćmienie Słońca. Tym razem zjawisko będzie rozgrywać się przed południem, a jego przebieg nie zostanie przerwany przez zachód tarczy.
Kolejne częściowe zaćmienia widoczne z terytorium kraju nastąpią 12 czerwca 2029 roku, 1 czerwca 2030 roku oraz 20 marca 2034 roku. Ich dokładna głębokość będzie zależała od regionu.
Znacznie dłużej potrwa oczekiwanie na pełne zasłonięcie Słońca. Według obecnych obliczeń pas całkowitego zaćmienia w Polsce przejdzie przez część kraju 7 października 2135 roku. Dla obecnych obserwatorów wydarzenie z 12 sierpnia 2026 roku pozostaje więc jedną z najgłębszych i najłatwiej dostępnych okazji do oglądania zaćmienia w najbliższych dekadach.
Najważniejsze informacje przed 12 sierpnia
Zaćmienie rozpocznie się w Polsce po godzinie 19:10, a jego maksimum nastąpi około godziny 20:00. Najlepszych warunków należy spodziewać się na zachodzie i południowym zachodzie kraju, pod warunkiem że niebo przy horyzoncie pozostanie bezchmurne.
Do obserwacji konieczne są certyfikowane okulary lub prawidłowo zamontowany filtr słoneczny. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne i domowe zamienniki nie chronią wzroku. Miejsce obserwacji powinno zapewniać szeroki widok na zachód, ponieważ najważniejsza część zjawiska rozegra się tuż nad linią horyzontu.
