Rodzic, który pobierał świadczenie wychowawcze na jedno dziecko od startu programu w kwietniu 2016 roku do końca lipca 2026 roku, mógł otrzymać łącznie 71,3 tys. zł. Gdyby konsekwentnie odkładał połowę każdej wypłaty, suma samych wpłat wyniosłaby 35,65 tys. zł. To właśnie na tej kwocie oparto symulację pokazującą, jak różne mogły być efekty lokowania pieniędzy na lokatach, w obligacjach oraz fizycznym złocie, Santeos.pl podaje, powołując się nа 300gospodarka.pl.
Różnice są duże. Według analizy Mennicy Mazovia regularne oszczędzanie 800 plus mogłoby obecnie oznaczać około 40 tys. zł w przypadku lokat, około 49 tys. zł przy obligacjach oraz nawet 68-70 tys. zł przy złocie. Są to wyniki historycznej symulacji obejmującej konkretny okres, a nie prognoza stóp zwrotu na kolejne lata.
Nie trzeba odkładać całego świadczenia, aby po latach powstała zauważalna suma. Znaczenie ma przede wszystkim regularność wpłat oraz czas. Nawet mniejsza część comiesięcznego transferu może stopniowo budować kapitał przeznaczony na przyszłe potrzeby dziecka.
Od 500 plus do 800 plus. Łącznie wyszło 71,3 tys. zł
Program rozpoczął się 1 kwietnia 2016 roku jako Rodzina 500 plus. Początkowo zasady dotyczące pierwszego dziecka były powiązane z kryterium dochodowym, natomiast od 1 lipca 2019 roku świadczenie objęło każde dziecko do ukończenia 18 lat niezależnie od dochodów rodziny. Od 1 stycznia 2024 roku miesięczna kwota wzrosła z 500 do 800 zł. Obecnie ZUS wypłaca świadczenie w wysokości 800 zł miesięcznie na dziecko.
Matematyka całego okresu pokazuje skalę programu z punktu widzenia jednego dziecka. Od kwietnia 2016 roku do grudnia 2023 roku 93 miesięczne wypłaty po 500 zł dają 46,5 tys. zł. Kolejne 31 wypłat po 800 zł, od stycznia 2024 roku do lipca 2026 roku, to 24,8 tys. zł. Łącznie daje to dokładnie 71,3 tys. zł.
Przy odkładaniu połowy świadczenia mechanizm wyglądałby następująco:
- do końca 2023 roku na oszczędności trafiałoby 250 zł miesięcznie,
- od stycznia 2024 roku odkładana kwota wzrosłaby do 400 zł,
- łączny kapitał wpłacony do lipca 2026 roku wyniósłby 35 650 zł,
- dalszy rezultat zależałby od produktu, oprocentowania, kosztów, podatków i zmian cen aktywów.
Połowa świadczenia 800 plus nie oznacza więc drobnej kwoty, jeżeli analizowany okres obejmuje ponad dekadę. Comiesięczne kilkaset złotych jest mniej widoczne w domowym budżecie niż skumulowane 35,65 tys. zł.
Większość pieniędzy z 800 plus trafia na bieżące potrzeby
Świadczenie wychowawcze ma przede wszystkim pomagać w pokrywaniu kosztów utrzymania dzieci. Badanie „Sytuacja na rynku consumer finance”, prowadzone przez Związek Przedsiębiorstw Finansowych i SGH, pokazało, że 46,7 proc. ankietowanych gospodarstw wykorzystuje środki na żywność i ubrania. Na edukację oraz dodatkowe zajęcia wskazało 44,1 proc. respondentów.
Oszczędzanie pozostaje mniej popularne, ale nie jest marginalne. 24,6 proc. badanych deklarowało przeznaczanie przynajmniej części pieniędzy z programu na oszczędności lub inwestycje. Ankietowani mogli wskazać kilka sposobów wykorzystania świadczenia, dlatego poszczególne udziały nie sumują się do 100 proc.
„W oszczędzaniu nie chodzi o znalezienie jednego idealnego produktu” – podkreśla Paweł Mazurek z Mennicy Mazovia.
Dla części gospodarstw odkładanie połowy świadczenia nie jest realnym scenariuszem, ponieważ pieniądze finansują jedzenie, ubrania, szkołę, transport czy zajęcia dzieci. Symulacja pokazuje jednak, jak działa długi okres oszczędzania, a nie model obowiązkowy dla każdej rodziny.
Lokata zmieniłaby 35,65 tys. zł w około 40 tys. zł
Najniższy rezultat spośród trzech analizowanych rozwiązań osiągnęły lokaty. Po uwzględnieniu podatku od zysków kapitałowych końcowa wartość oszczędności miałaby wynieść około 40 tys. zł. Oznaczałoby to nominalny zysk na poziomie około 4,5 tys. zł ponad sumę wszystkich wpłat.
Atutem lokaty jest stosunkowo prosty mechanizm. Oprocentowanie jest znane z góry dla danego okresu, a klient nie obserwuje codziennych wahań wartości inwestycji, jak ma to miejsce w przypadku aktywów rynkowych.
Problem pojawia się wtedy, gdy oprocentowanie przez dłuższy czas pozostaje niższe od inflacji. Nominalna liczba złotych rośnie, ale ich realna siła nabywcza może zwiększać się znacznie wolniej albo spadać.
Kwota na rachunku nie jest jedynym miernikiem efektu oszczędzania. Znaczenie ma także to, ile po latach można za nią kupić. Dlatego nominalny zysk trzeba zestawiać ze wzrostem cen w tym samym okresie.
Obligacje zwiększyłyby kapitał do około 49 tys. zł
Lepszy historyczny rezultat miały przynieść obligacje rodzinne lub inne obligacje skarbowe wykorzystane w symulacji. Przy 35,65 tys. zł wpłat końcowy kapitał wyniósłby około 49 tys. zł netto. Oznacza to mniej więcej 13 tys. zł nominalnego wzrostu ponad wpłaconą kwotę.
Dla beneficjentów programu Rodzina 800 plus istnieją specjalne 6-letnie obligacje ROS oraz 12-letnie obligacje ROD. Można je kupować do wysokości przyznanego świadczenia, a ich konstrukcja jest przygotowana z myślą o długoterminowym oszczędzaniu dla dzieci.
Obligacje rodzinne 800 plus mają dodatkową cechę istotną przy długim okresie. Po pierwszym roku ich oprocentowanie jest powiązane z inflacją i powiększone o określoną marżę, co daje mechanizm częściowego dostosowania oprocentowania do zmian cen.
Nie oznacza to jednak takiej samej elastyczności jak przy środkach trzymanych na zwykłym rachunku. Produkty wieloletnie są projektowane przede wszystkim dla kapitału, który nie musi finansować najbliższych wydatków.
W analizie Pawła Mazurka najważniejszy jest mechanizm, który można utrzymać przez lata, a nie jednorazowe znalezienie produktu z najwyższą stopą zwrotu.
Złoto przyniosło najwyższy wynik w analizowanej dekadzie
Największą różnicę w symulacji dało inwestowanie w złoto. Regularny zakup fizycznego kruszcu za połowę świadczenia miałby zwiększyć wartość zgromadzonego majątku do około 68-70 tys. zł. Przy wpłatach wynoszących 35,65 tys. zł oznaczałoby to nominalny wzrost rzędu 32-34 tys. zł.
W wyliczeniach uwzględniono nie tylko historyczne zmiany ceny metalu, lecz także detaliczne marże przy zakupie niewielkich sztabek i późniejszą cenę odkupu. To istotne, ponieważ przy fizycznym złocie różnica między ceną sprzedaży a skupu wpływa na rzeczywisty rezultat inwestora.
Porównanie trzech wariantów przedstawia się następująco:
| Sposób lokowania | Suma wpłat | Wartość według symulacji | Nominalna różnica |
|---|---|---|---|
| Lokaty | 35 650 zł | ok. 40 000 zł | ok. 4 500 zł |
| Obligacje | 35 650 zł | ok. 49 000 zł | ok. 13 000 zł |
| Fizyczne złoto | 35 650 zł | ok. 68 000-70 000 zł | ok. 32 000-34 000 zł |
Przy wyniku złota potrzebny jest dodatkowy kontekst. Symulację przygotowała Mennica Mazovia, czyli firma działająca na rynku metali szlachetnych, a miniona dekada była okresem bardzo korzystnym dla notowań kruszcu. Rezultat pokazuje więc to, co wydarzyło się przy historycznych cenach, a nie stałą przewagę jednej formy lokowania pieniędzy.
Inflacja może zmienić ocenę wyniku
Inflacja a oszczędności to element, którego nie widać w prostym zestawieniu kwot. Jeżeli 35,65 tys. zł zamienia się w 40 tys. zł, nominalnie pojawia się zysk. Jednocześnie ceny żywności, usług, edukacji, mieszkań czy transportu również zmieniają się przez ponad dziesięć lat.
Z tego powodu dwie inwestycje zakończone różnymi kwotami trzeba porównywać nie tylko na podstawie salda końcowego. Istotne są podatki, koszty zakupu i sprzedaży, dostępność pieniędzy, ryzyko oraz utrata siły nabywczej.
Lokaty w analizowanym okresie dawały przewidywalność, lecz słabiej reagowały na okresy wysokiego wzrostu cen. Obligacje indeksowane inflacją mają mechanizm pomagający ograniczyć ten problem. Złoto w badanej dekadzie wzrosło najmocniej, ale jego cena może w poszczególnych okresach zarówno rosnąć, jak i spadać.
Największą różnicę zrobiła regularność
Symulacja nie pokazuje, że rodzina powinna przeznaczać dokładnie 400 zł z każdego świadczenia na inwestycje. Dla gospodarstwa, w którym 800 plus pokrywa istotną część wydatków na dziecko, taki poziom oszczędności może być nieosiągalny.
Pokazuje za to działanie regularnych wpłat. Przy odkładaniu 100, 200 czy 400 zł miesięcznie pojedyncza kwota wydaje się stosunkowo niewielka, lecz perspektywa dziesięciu albo kilkunastu lat całkowicie zmienia skalę.
„Część pieniędzy od początku powinna mieć przypisaną konkretną funkcję” – wskazuje Paweł Mazurek.
W przypadku rodzica otrzymującego świadczenie przez cały analizowany okres łączna suma wypłat do lipca 2026 roku osiągnęła 71,3 tys. zł. Połowa tej kwoty to 35,65 tys. zł kapitału, który historycznie mógł wzrosnąć, zależnie od zastosowanego rozwiązania, do około 40-70 tys. zł. Najważniejsza różnica nie wynikała więc wyłącznie z wysokości miesięcznej wpłaty, lecz z połączenia regularności, czasu oraz sposobu przechowywania pieniędzy.
