W środę 12 sierpnia mieszkańcy Polski zobaczą jedno z najważniejszych zjawisk astronomicznych 2026 roku. Zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026 rozpocznie się w kraju około godziny 19:10–19:18, zależnie od położenia obserwatora. Największe zakrycie tarczy przypadnie na okres między 19:56 a 20:09 czasu letniego CEST, Santeos.pl podaje.
Polska nie znajdzie się w pasie całkowitości. Księżyc zasłoni jednak znaczną część tarczy słonecznej, a w zachodniej i centralnej części kraju zakrycie może przekroczyć 80 procent jej powierzchni. Nietypową cechą zjawiska będzie jego wieczorna pora: w większości miast obserwacje zakończy zachód częściowo zaćmionego Słońca.
O której godzinie rozpocznie się zaćmienie Słońca
Pierwszy kontakt Księżyca ze słoneczną tarczą będzie widoczny najwcześniej na północnym wschodzie Polski, około godziny 19:10. W Warszawie początek nastąpi o 19:14, w Gdańsku o 19:11, w Poznaniu o 19:15, a we Wrocławiu o 19:17. Kraków zobaczy początek zjawiska o 19:18.
Dokładna godzina zaćmienia nie jest jednakowa dla całego kraju, ponieważ moment kontaktu i maksimum zależy od współrzędnych geograficznych. Różnice między największymi miastami wyniosą od kilku do kilkunastu minut.
Najważniejsza faza przypadnie bardzo późno. W Warszawie maksimum nastąpi o 20:02, w Gdańsku o 20:03, w Szczecinie i Łodzi o 20:06, w Poznaniu o 20:07, a we Wrocławiu o 20:09. W Krakowie maksimum zostanie osiągnięte wcześniej, o 19:56, ponieważ Słońce zajdzie tam już około 20:04.
Najłatwiej przegapić nie sam moment maksimum, lecz jego położenie. Słońce będzie znajdowało się bardzo nisko. Kilka drzew, bloków lub niewielkie wzniesienie może całkowicie zasłonić widok.
Godziny zaćmienia w największych miastach Polski
Poniższe zestawienie pokazuje lokalne godziny początku, maksimum oraz zakończenia widocznej części zjawiska. Ostatnia kolumna przedstawia szacunkową część powierzchni tarczy słonecznej zakrytą w momencie największej fazy.
Podane godziny są godzinami lokalnymi obowiązującymi 12 sierpnia w Polsce, czyli CEST. „Koniec obserwacji” oznacza moment zachodu Słońca. Astronomiczna faza częściowa może trwać dłużej, ale jej dalszy przebieg będzie już znajdował się pod horyzontem.
Komentarz astronomiczny: W Polsce nie wystąpi faza całkowita. Najbardziej efektowny moment przypadnie tuż przed zachodem, gdy zaćmiona tarcza znajdzie się nisko nad zachodnim horyzontem.
Gdzie najlepiej obserwować zaćmienie Słońca w Polsce
Największa faza będzie widoczna w południowo-zachodniej i zachodniej części kraju. Okolice Dolnego Śląska, w tym Wrocław i Jelenia Góra, mogą zobaczyć zakrycie bliskie 85 procentom powierzchni Słońca. Podobne wartości przewidywane są dla zachodniej Polski, Szczecina i Poznania.
Nie oznacza to, że centrum lub północ kraju znajdą się w niekorzystnej sytuacji. W Warszawie i Gdańsku zakryte zostanie ponad 80 procent powierzchni tarczy. Wyraźnie mniejszą fazę zobaczy południowo-wschodnia Polska, ponieważ Słońce zajdzie tam wcześniej.
Przy wyborze miejsca ważniejsze od wysokości punktu obserwacyjnego będzie odsłonięcie kierunku zachodniego i północno-zachodniego. Dobre warunki mogą zapewnić:
- otwarte pola i łąki bez wysokich drzew;
- zachodnie brzegi jezior i dużych zbiorników;
- nadmorskie plaże z widokiem na horyzont;
- wzgórza oraz punkty widokowe bez zabudowy od zachodu;
- wysokie tarasy dostępne legalnie i bezpiecznie.
Gdzie oglądać zaćmienie Słońca, najlepiej ustalić jeszcze przed 12 sierpnia. Wybrane miejsce można odwiedzić o zbliżonej porze dzień lub dwa wcześniej, aby sprawdzić, w którym punkcie horyzontu chowa się Słońce i czy widoku nie blokują budynki.
W mieście nawet niewielkie przesunięcie może zmienić warunki obserwacji. Ulica biegnąca na zachód może dać lepszy widok niż wysoki punkt otoczony zwartą zabudową.
| Miasto | Początek | Maksimum | Koniec obserwacji | Zakrycie tarczy |
|---|---|---|---|---|
| Warszawa | 19:14 | 20:02 | 20:06 | około 81,7% |
| Kraków | 19:18 | 19:56 | 20:04 | około 64,3% |
| Wrocław | 19:17 | 20:09 | 20:19 | około 84,8% |
| Poznań | 19:15 | 20:07 | 20:23 | około 83,9% |
| Gdańsk | 19:11 | 20:03 | 20:23 | około 82,5% |
| Szczecin | 19:13 | 20:06 | 20:36 | około 84,0% |
| Łódź | 19:15 | 20:06 | 20:11 | około 83,8% |
Dlaczego w Polsce będzie widoczne tylko częściowe zaćmienie
Zaćmienie powstaje, gdy Księżyc podczas nowiu przechodzi między Ziemią a Słońcem. Cień Księżyca składa się z wąskiej strefy cienia całkowitego i znacznie większego półcienia. Obserwatorzy znajdujący się w cieniu całkowitym zobaczą pełne zasłonięcie tarczy, natomiast osoby znajdujące się w półcieniu zobaczą zjawisko częściowe.
Pas całkowitości 12 sierpnia 2026 roku przejdzie przez obszary Arktyki, Grenlandię, zachodnią Islandię, północną Hiszpanię oraz niewielką część Portugalii. W Polsce znajdzie się jedynie półcień Księżyca, dlatego tarcza nie zniknie w całości. NASA wskazuje również, że w wielu rejonach Europy Słońce zajdzie, zanim zaćmienie dobiegnie końca.
W północnej Hiszpanii możliwa będzie krótka faza całkowita, podczas której widoczna stanie się korona słoneczna. W Polsce przez cały czas pozostanie widoczny jasny fragment tarczy. Nie będzie więc momentu, w którym można bez ochrony patrzeć w stronę Słońca.
Komentarz obserwacyjny: Duże procentowe zakrycie nie oznacza całkowitej ciemności. Nawet wąski odsłonięty fragment powierzchni Słońca emituje wystarczająco dużo światła, aby uszkodzić wzrok.
Jak bezpiecznie oglądać częściowe zaćmienie
Podczas całego zjawiska w Polsce konieczna będzie ochrona oczu. Okulary do obserwacji zaćmienia powinny mieć filtr przeznaczony do bezpośredniej obserwacji Słońca i spełniać normę ISO 12312-2. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przyciemnione szkło, klisza fotograficzna, płyta CD ani domowe filtry nie zapewniają odpowiedniego zabezpieczenia.
Nie wolno patrzeć na Słońce przez lornetkę, teleskop, lunetę lub wizjer optyczny aparatu bez profesjonalnego filtra umieszczonego przed obiektywem. Urządzenia optyczne skupiają promieniowanie, przez co mogą doprowadzić do natychmiastowego uszkodzenia wzroku. Filtra nie należy przykładać wyłącznie do okularu.
Bezpieczne przygotowanie można przeprowadzić w kilku krokach:
- Sprawdzić okulary przed użyciem i odrzucić egzemplarze porysowane, pęknięte lub odklejone.
- Założyć ochronę przed skierowaniem wzroku w stronę Słońca.
- Obserwować zjawisko przez krótkie odcinki czasu.
- Zdjąć okulary dopiero po odwróceniu głowy od Słońca.
- Pilnować dzieci i nie pozostawiać ich podczas obserwacji bez nadzoru.
Komentarz specjalistów ochrony wzroku: Zachmurzenie nie czyni obserwacji bezpieczną. Promieniowanie może nadal docierać do siatkówki, a powstające uszkodzenie często nie wywołuje bólu.
Alternatywą jest obserwacja pośrednia. Prosty projektor otworkowy pozwala wyświetlić obraz Słońca na kartce lub jasnej powierzchni. Nie należy patrzeć przez otwór; obserwowany jest wyłącznie rzut powstający po przeciwnej stronie.
Jak fotografować zaćmienie bez ryzyka
Aparat fotograficzny i smartfon także wymagają ostrożności. Obiektywu nie należy kierować bezpośrednio na Słońce przez dłuższy czas bez odpowiedniego filtra słonecznego. Dotyczy to zwłaszcza aparatów z teleobiektywami, które skupiają dużą ilość energii na niewielkiej powierzchni matrycy.
Najprostszym kadrem będzie zachodni krajobraz z częściowo zasłoniętym Słońcem. Tarcza znajdzie się nisko, dlatego w kompozycji mogą pojawić się budynki, drzewa, woda lub linia horyzontu. Fotografowanie samej tarczy wymaga filtra zamontowanego z przodu obiektywu, stabilnego statywu i wcześniejszego ustawienia ostrości.
Próby sprzętu najlepiej wykonać przed dniem zaćmienia. W czasie maksimum na zmianę miejsca, ustawień i kompozycji pozostanie tylko kilka minut.
Smartfon bez dodatkowego obiektywu pokaże Słońce jako niewielki punkt. Znacznie lepszy efekt może dać fotografia krajobrazowa albo zdjęcie projekcji wykonanej metodą otworkową. Cyfrowe powiększenie zwykle nie zwiększa ilości szczegółów, a jedynie pogarsza jakość obrazu.
Najważniejsze informacje na koniec
Częściowe zaćmienie Słońca rozpocznie się w Polsce 12 sierpnia 2026 roku około godziny 19:10–19:18. Maksimum nastąpi między 19:56 a 20:09, zależnie od miasta. Największe zakrycie, wynoszące około 84–85 procent powierzchni tarczy, przewidywane jest w zachodniej i południowo-zachodniej części kraju.
Do obserwacji potrzebny będzie odsłonięty zachodni horyzont oraz certyfikowana ochrona wzroku. Słońce zajdzie jeszcze przed zakończeniem astronomicznej fazy zaćmienia, dlatego ostatnim widocznym obrazem w wielu miejscach będzie wąski słoneczny sierp znikający za horyzontem.
