Nowe banknoty euro 2026 weszły w decydującą fazę projektowania. Europejski Bank Centralny wybrał dziesięć finałowych propozycji i oddał głos mieszkańcom Europy, którzy do 21 września mogą wskazywać preferowane wzory. Wśród pomysłów znajduje się banknot 20 euro z Marią Skłodowską-Curie, ale dla osób trzymających gotówkę znacznie ważniejsze jest inne pytanie: co stanie się z obecnymi banknotami, Santeos.pl podaje, powołując się nа fakt.pl.
Nie ma powodów do nerwowego wymieniania euro ani pozbywania się oszczędności przechowywanych w gotówce. Dotychczasowe banknoty mają zachować swoją wartość i pozostawać w obiegu równolegle z nową serią. Zmiana będzie rozłożona w czasie, a nowe wzory nie trafią do portfeli od razu po wyborze zwycięskiego projektu.
EBC pokazał 10 projektów nowych banknotów euro
Europejski Bank Centralny wybrał dziesięć propozycji, które dotarły do końcowego etapu konkursu na wygląd przyszłych banknotów. Nie chodzi o pojedynczy nominał, lecz o kompletne serie obejmujące banknoty od 5 do 200 euro. Projekty rozwijają dwa wcześniej wybrane tematy: „Kultura europejska” oraz „Rzeki i ptaki”.
Pierwszy kierunek skupia się na postaciach związanych z kulturą, nauką i historią Europy. Drugi całkowicie odchodzi od portretów i opiera wygląd pieniędzy na przyrodzie, europejskich krajobrazach, rzekach oraz ptakach.
To największa zmiana wizualnej koncepcji banknotów euro od czasu wprowadzenia wspólnej gotówki. Dotychczas dominowały przede wszystkim anonimowe elementy architektoniczne, takie jak mosty, bramy i okna. W przyszłości na pieniądzach mogą pojawić się konkretne osoby albo rozpoznawalne motywy przyrodnicze.
„Banknoty euro są czymś więcej niż tylko środkiem płatniczym – to jeden z najbardziej namacalnych znaków Europy” – podkreśliła prezes EBC Christine Lagarde.
Maria Skłodowska-Curie może trafić na banknot 20 euro
Dla Polaków szczególnie interesująca jest propozycja z Marią Skłodowską-Curie na 20 euro. Noblistka została przypisana do motywu uczelni i szkół w serii „Kultura europejska”. Na odwrocie banknotu miałaby znaleźć się scena związana z edukacją, między innymi nauczycielka i uczniowie w przestrzeni szkolnej lub akademickiej.
Nie oznacza to jeszcze, że właśnie taki banknot trafi do obiegu. Projekt konkuruje z innymi kompletnymi zestawami, a dopiero po badaniach opinii oraz ocenie technicznej zostanie wskazana finalna koncepcja.
W tej samej serii znalazły się również inne postacie europejskiej kultury:
- Maria Callas na nominale 5 euro;
- Ludwig van Beethoven na 10 euro;
- Maria Skłodowska-Curie na 20 euro;
- Miguel de Cervantes na 50 euro;
- Leonardo da Vinci na 100 euro;
- Bertha von Suttner na 200 euro.
Dobór postaci nie jest przypadkowy. Poszczególne nominały odpowiadają innym obszarom życia kulturalnego i intelektualnego, od sztuk performatywnych i muzyki przez edukację oraz literaturę po muzea i przestrzeń publiczną.
Wizerunek Marii Skłodowskiej-Curie na euro jest na razie propozycją, a nie zatwierdzonym wzorem. Ostateczny projekt ma zostać wybrany dopiero po zakończeniu konsultacji i dalszych ocenach. Samo znalezienie się polskiej noblistki w finałowym zestawie zwróciło jednak w Polsce szczególną uwagę.
Druga seria stawia na rzeki, ptaki i krajobrazy
Alternatywą dla portretów jest temat „Rzeki i ptaki”. W tych projektach kolejne nominały mają przedstawiać różne fragmenty europejskiego krajobrazu oraz gatunki ptaków związane z określonym środowiskiem.
Motywy przechodzą od górskiego źródła i wodospadu przez dolinę rzeczną oraz meandrującą rzekę aż do ujścia i otwartego morza. Pojawiają się między innymi zimorodek, żołna, bocian biały czy głuptak północny.
| Nominał | Motyw przyrodniczy | Motyw na odwrocie |
|---|---|---|
| 5 euro | górskie źródło | Parlament Europejski |
| 10 euro | wodospad | Komisja Europejska |
| 20 euro | dolina rzeczna | Europejski Bank Centralny |
| 50 euro | meandrująca rzeka | Trybunał Sprawiedliwości UE |
| 100 euro | ujście rzeki | Rada Europejska i Rada UE |
| 200 euro | krajobraz morski | Europejski Trybunał Obrachunkowy |
W tym wariancie odwrotne strony banknotów mają nawiązywać do europejskich instytucji. Projekt łączy więc motyw ochrony środowiska z instytucjonalnym wymiarem Unii Europejskiej.
Polacy mogą głosować do 21 września
O wyglądzie przyszłych pieniędzy nie decyduje wyłącznie wąskie grono ekspertów. EBC uruchomił internetowe badanie opinii dostępne dla mieszkańców Europy, a ankieta funkcjonuje również w języku polskim.
Głosowanie na nowe banknoty euro potrwa do 21 września 2026 roku. Równolegle niezależna firma badawcza ma przeprowadzić oddzielne badanie na reprezentatywnej grupie mieszkańców strefy euro.
Oba badania nie oznaczają jednak prostego plebiscytu, w którym najpopularniejszy projekt automatycznie zwycięży. Przy ostatecznym wyborze pod uwagę mają być brane także opinia konkursowego jury oraz techniczna ocena projektów.
Sam konkurs wzbudził duże zainteresowanie środowiska graficznego. Do pierwszego etapu zgłosiło się ponad 1200 projektantów, a następnie wybrani twórcy przygotowywali pełniejsze koncepcje. Finałowe dziesięć propozycji wyłoniło niezależne jury złożone z ekspertów reprezentujących różne dziedziny.
Z perspektywy użytkownika liczy się nie tylko wygląd. Projekt banknotu musi również pozwalać na zastosowanie nowoczesnych zabezpieczeń, pozostawać czytelny i być możliwy do łatwego rozpoznania przez osoby z dysfunkcją wzroku.
Kiedy nowe euro pojawi się w portfelach?
Ostateczny wygląd nowych banknotów euro ma zostać wybrany w okolicach końca 2026 roku. Nie oznacza to jednak, że kilka tygodni później nowe pieniądze pojawią się w bankomatach.
Po wyborze projektu rozpocznie się kolejny etap prac. Potrzebne będą dalsze testy, dostosowanie zabezpieczeń, przygotowanie produkcji oraz sprawdzenie banknotów pod kątem praktycznego użytkowania. EBC zaznacza, że od decyzji projektowej do faktycznego wprowadzenia pieniędzy do obiegu minie kilka lat.
Proces można uprościć do kilku etapów:
- konsultacje społeczne zakończą się 21 września 2026 roku;
- EBC przeanalizuje opinie mieszkańców i wyniki oddzielnego badania;
- Rada Prezesów ma wybrać finalną propozycję pod koniec 2026 roku;
- wybrane banknoty przejdą dalsze prace techniczne i testy;
- dopiero po przygotowaniu produkcji rozpocznie się stopniowe wprowadzanie nowej serii.
Nie ma więc określonego dnia, w którym cała Europa jednocześnie zacznie używać nowych pieniędzy.
Czy obecne banknoty euro stracą ważność?
To najważniejsza informacja dla osób przechowujących euro w domu lub wyjeżdżających do krajów strefy euro. Obecne banknoty euro nie tracą teraz ważności tylko dlatego, że EBC przygotowuje ich następców.
Dotychczasowa gotówka ma zachowywać wartość. Obecne banknoty będą funkcjonowały równolegle z nową serią, a ich ewentualne wycofywanie z codziennego obiegu ma następować stopniowo.
Nie jest to zresztą nowy sposób działania. Pierwsza seria euro wprowadzona w 2002 roku jest już stopniowo zastępowana przez serię Europa, ale banknoty pierwszej generacji nadal zachowują wartość. EBC jasno informuje, że banknoty z pierwszej serii pozostają prawnym środkiem płatniczym i nie tracą nominalnej wartości.
| Sytuacja | Co oznacza dla posiadacza euro |
|---|---|
| EBC wybiera nowy projekt | nie trzeba wymieniać gotówki |
| Nowe banknoty wejdą do obiegu | stare i nowe mogą funkcjonować równolegle |
| Starsza seria jest stopniowo wycofywana | nie oznacza to automatycznej utraty wartości |
| W portfelu są starsze euro | nie ma powodu do natychmiastowej wymiany |
Nowa seria nie oznacza nagłego „wyłączenia” obecnych pieniędzy. Proces wymiany banknotów w obiegu trwa latami i jest przeprowadzany etapami. Osoba mająca dzisiaj gotówkę w euro nie musi z tego powodu wykonywać żadnych działań.
Dlaczego EBC w ogóle zmienia banknoty?
Wygląd jest tylko najbardziej widoczną częścią całego projektu. Jednym z głównych powodów opracowywania kolejnej generacji pieniędzy jest możliwość zastosowania nowszych rozwiązań utrudniających fałszowanie banknotów.
Technologia wykorzystywana przez fałszerzy również się rozwija, dlatego banki centralne cyklicznie modernizują zabezpieczenia gotówki. Nowa seria ma być łatwiejsza do sprawdzania, bardziej dostępna dla różnych grup użytkowników oraz trwalsza.
EBC bierze również pod uwagę wpływ produkcji banknotów na środowisko. Większa trwałość oznacza, że pojedynczy banknot może pozostawać w obiegu dłużej, zanim trzeba będzie zastąpić go nowym egzemplarzem.
Wymiana banknotów euro nie będzie więc wyłącznie zmianą ilustracji. Nowe pieniądze mają połączyć odświeżony wygląd z poprawą bezpieczeństwa, dostępności i trwałości.
To będzie pierwsza tak duża zmiana wyglądu euro
Banknoty euro weszły do obiegu w 2002 roku i przez ponad dwie dekady zachowywały charakterystyczną stylistykę opartą przede wszystkim na europejskiej architekturze. Seria Europa przyniosła wiele zmian technicznych oraz zabezpieczeń, lecz nadal korzystała z podobnej koncepcji wizualnej.
Następna generacja może zerwać z tym schematem znacznie mocniej. Jeśli wybrany zostanie wariant kulturalny, na banknotach pojawią się historyczne postacie, w tym potencjalnie Maria Skłodowska-Curie. Jeśli zwycięży projekt przyrodniczy, pieniądze wypełnią krajobrazy, rzeki i ptaki.
Dla osób posiadających obecne euro najważniejsza informacja pozostaje jednak znacznie bardziej praktyczna. Nie trzeba teraz wymieniać banknotów ani obawiać się, że wraz z prezentacją nowej serii zgromadzona gotówka straci wartość. Do 21 września 2026 roku trwa etap zbierania opinii, wybór projektu spodziewany jest pod koniec roku, a faktyczne pojawienie się nowych pieniędzy w obiegu nastąpi dopiero po kolejnych latach przygotowań.
