Pomysł wypłacania 2403 zł miesięcznie osobom po ukończeniu 3. roku życia nie trafi do dalszych prac parlamentarnych. Sejmowa komisja jednogłośnie nie uwzględniła petycji dotyczącej pilotażowego programu dochodu podstawowego. Nie oznacza to jednak, że parlament przyjął ustawę zastępującą dotychczasowe świadczenia ani że rząd przygotowuje likwidację programu 800 plus, Santeos.pl podaje, powołując się na wnp.pl.
Kwota 2403 zł nie była przypadkowa. Autor petycji powiązał wysokość świadczenia z połową minimalnego wynagrodzenia brutto, które od 1 stycznia 2026 roku wynosi 4806 zł. Propozycja dotyczyła pilotażu na terenie województwa śląskiego, a nie natychmiastowego uruchomienia ogólnopolskiego programu.
2403 zł dla każdego było propozycją z petycji
Dokument oznaczony numerem BKSP-155-X-486/25 wpłynął do Sejmu w 2025 roku. Jego autor postulował uruchomienie na Śląsku programu testującego bezwarunkowy dochód podstawowy, czyli regularną wypłatę pieniędzy bez sprawdzania dochodów, zatrudnienia ani sytuacji rodzinnej uczestnika.
Świadczenie miało przysługiwać mieszkańcom po ukończeniu 3. roku życia. Przy stawce minimalnego wynagrodzenia obowiązującej w 2026 roku oznaczałoby to 2403 zł miesięcznie na osobę. Rodzina składająca się z dwóch dorosłych i dwojga dzieci spełniających kryterium wieku mogłaby więc otrzymywać łącznie 9612 zł miesięcznie.
Nie był to projekt ustawy przygotowany przez Radę Ministrów ani grupę posłów. Petycja jest formą wniosku kierowanego do organu publicznego i dopiero jej poparcie mogłoby prowadzić do podjęcia dalszych działań legislacyjnych. Samo zarejestrowanie dokumentu w Sejmie nie tworzy prawa do wypłaty pieniędzy.
Nie ma formularza pozwalającego wystąpić o nowe świadczenie. Nie wyznaczono również terminu rozpoczęcia wypłat. Kwota 2403 zł funkcjonowała wyłącznie jako element propozycji opisanej w petycji.
Komentarz prawny: Rozpatrzenie petycji przez komisję nie jest równoznaczne z głosowaniem nad ustawą. Komisja może poprzeć postulat i podjąć inicjatywę legislacyjną, zwrócić się do właściwego ministerstwa albo zakończyć prace bez nadawania sprawie dalszego biegu.
Sejmowa komisja zakończyła prace nad propozycją
Komisja do Spraw Petycji zdecydowała o nieuwzględnieniu wniosku. Decyzja zapadła jednogłośnie, dlatego dokument nie stał się podstawą do przygotowania projektu ustawy ani dalszego procedowania pilotażu.
Oznacza to, że na podstawie tej inicjatywy nie zostanie uruchomiony dochód podstawowy na Śląsku. Nie będzie też wypłat obejmujących automatycznie wszystkich mieszkańców Polski po ukończeniu 3. roku życia. Oficjalny wykaz sejmowy wskazuje, że prace nad petycją zostały zakończone.
W przestrzeni publicznej pojawiały się nagłówki sugerujące, że Sejm zdecydował o zastąpieniu obecnych świadczeń kwotą 2403 zł. W rzeczywistości decyzja miała odwrotny skutek: zamknęła drogę do dalszego procedowania konkretnej petycji.
| Element sprawy | Propozycja z petycji | Stan po decyzji komisji |
|---|---|---|
| Wysokość świadczenia | połowa płacy minimalnej, obecnie 2403 zł | brak nowego świadczenia |
| Kryterium wieku | osoby po ukończeniu 3. roku życia | bez zmian w obowiązującym systemie |
| Kryterium dochodowe | brak | petycja nie została uwzględniona |
| Obszar programu | pilotaż w województwie śląskim | pilotaż nie będzie procedowany |
| Status 800 plus | możliwa przebudowa systemu była przedmiotem analiz | program nie został zlikwidowany |
| Etap legislacyjny | petycja skierowana do komisji | prace zakończone |
Czy program 800 plus zostanie zlikwidowany
Nie zapadła decyzja o likwidacji 800 plus. Świadczenie nadal funkcjonuje na podstawie obowiązujących przepisów, a odrzucenie petycji nie zmieniło zasad jego przyznawania.
Wątek likwidacji lub ograniczenia części programów społecznych pojawił się przy analizowaniu możliwych źródeł finansowania dochodu podstawowego. Powszechna wypłata wysokiej kwoty wymagałaby znalezienia setek miliardów złotych rocznie. Jednym z rozważanych wariantów mogłoby być zastąpienie kilku istniejących świadczeń jednym transferem pieniężnym.
Do programów wymienianych w takich analizach należały:
- świadczenie wychowawcze 800 plus;
- trzynasta i czternasta emerytura;
- część zasiłków z pomocy społecznej;
- inne transfery zależne od dochodu lub sytuacji rodzinnej.
Nie była to jednak zatwierdzona lista świadczeń przeznaczonych do likwidacji. Nie powstał rządowy projekt przewidujący odebranie rodzinom 800 plus w zamian za dochód podstawowy.
Komentarz ekonomiczny: Zastąpienie kilku programów jednym świadczeniem może uprościć administrację, lecz nie przesądza o oszczędnościach. Jeżeli nowa wypłata jest powszechna i znacznie wyższa, całkowity koszt systemu może wzrosnąć mimo likwidacji części dotychczasowych świadczeń.
Ile kosztowałby dochód podstawowy w Polsce
Ministerstwo Finansów informowało, że nie prowadzi prac nad wdrożeniem dochodu podstawowego. Resort przedstawił również skalę potencjalnych wydatków, analizując znacznie skromniejszy wariant niż ten opisany w petycji.
Wypłata 1300 zł miesięcznie wyłącznie osobom pełnoletnim kosztowałaby około 40 mld zł w każdym miesiącu. Roczny wydatek zbliżyłby się do 480 mld zł, czyli kwoty odpowiadającej dużej części dochodów całego budżetu państwa. Wariant obejmujący osoby od 3. roku życia i świadczenie wynoszące 2403 zł byłby jeszcze droższy.
„Ministerstwo Finansów nie planuje obecnie wprowadzenia rozwiązania, jakim jest bezwarunkowy dochód podstawowy” – przekazał resort w odpowiedzi parlamentarnej.
Skala kosztów oznacza, że samo ograniczenie 800 plus nie wystarczyłoby do sfinansowania programu. Konieczne mogłyby być wyższe podatki, nowe składki, zwiększenie zadłużenia lub likwidacja wielu innych wydatków publicznych.
Dochód podstawowy nie jest zwykłym dodatkiem do pensji. W pełnym wariancie zmienia sposób finansowania polityki społecznej. Jego wprowadzenie wymagałoby przebudowy podatków, świadczeń i budżetu państwa.
Jak działałoby świadczenie bez kryterium dochodowego
Podstawową cechą BDP jest powszechność. Pieniądze otrzymywałyby zarówno osoby bez pracy, jak i pracownicy, przedsiębiorcy czy mieszkańcy osiągający wysokie dochody. Urząd nie oceniałby majątku ani sytuacji życiowej beneficjenta.
Model przedstawiony w petycji opierał się na kilku zasadach:
- Wypłata następowałaby regularnie, raz w miesiącu.
- Świadczenie nie zależałoby od podjęcia pracy.
- Nie obowiązywałoby kryterium dochodowe.
- Kwota byłaby powiązana z minimalnym wynagrodzeniem.
- Program obejmowałby także dzieci po ukończeniu 3. roku życia.
- Pierwszym etapem miał być regionalny pilotaż.
Zwolennicy takiego rozwiązania wskazują na prostszy system oraz większe bezpieczeństwo osób o nieregularnych dochodach. Krytycy koncentrują się na kosztach, możliwej presji podatkowej i ryzyku wypierania świadczeń kierowanych do osób potrzebujących bardziej intensywnego wsparcia.
Petycja do Sejmu nie zawierała jednak gotowego systemu finansowania obejmującego wszystkie wydatki. Brak stabilnego źródła pieniędzy był jednym z podstawowych problemów omawianych podczas oceny propozycji.
Co musiałoby się wydarzyć, aby 2403 zł weszło w życie
Nawet pozytywna decyzja komisji nie uruchomiłaby wypłat. Najpierw musiałby powstać projekt ustawy określający krąg uprawnionych, źródła finansowania, zasady waloryzacji oraz instytucję odpowiedzialną za obsługę programu.
Projekt przeszedłby następnie przez prace sejmowe i senackie. Po uchwaleniu ustawy potrzebny byłby podpis prezydenta, publikacja przepisów oraz przygotowanie systemu wypłat. W przypadku pilotażu konieczne byłoby również wskazanie gmin, czasu trwania testu i sposobu oceny jego rezultatów.
Komentarz ekspercki: Najtrudniejszym elementem dochodu podstawowego nie jest techniczne wysłanie przelewu. Problemem pozostaje ustalenie, kto sfinansuje program i które dotychczasowe wydatki zostaną ograniczone.
Żaden z tych etapów nie został rozpoczęty w następstwie omawianej petycji. Po jednogłośnej decyzji komisji sprawa zakończyła się przed przygotowaniem projektu nowych przepisów.
Co dalej z 800 plus i kwotą 2403 zł
Świadczenia społeczne działają na dotychczasowych zasadach. Rodzice nadal mogą ubiegać się o 800 plus, natomiast kwota 2403 zł nie stanie się nową powszechną wypłatą w wyniku opisanej petycji.
Decyzja komisji nie wprowadziła dochodu podstawowego, lecz zakończyła parlamentarne prace nad regionalnym pilotażem. Hasło „2403 zł dla każdego zamiast 800 plus” opisuje odrzuconą koncepcję, a nie przyjętą reformę.
