Emerytura stażowa 2026 nie jest na 25 sierpnia 2026 roku powszechnym świadczeniem, o które pracownik może wystąpić do ZUS po osiągnięciu określonej liczby lat pracy. W Sejmie nadal znajdują się projekty przewidujące odejście od warunku wieku na rzecz długiego stażu ubezpieczeniowego. Najczęściej wskazywany wariant to 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla kobiet oraz 40 lat dla mężczyzn, pod warunkiem zgromadzenia kapitału pozwalającego obliczyć świadczenie co najmniej na poziomie najniższej emerytury, Santeos.pl podaje.
To rozróżnienie jest istotne, ponieważ w sieci pojawiają się informacje przedstawiające proponowane progi tak, jakby już obowiązywały. W 2026 roku nadal podstawową drogą do emerytury w systemie powszechnym pozostaje osiągnięcie 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę. Osobne przepisy dotyczą m.in. części nauczycieli, górników oraz osób uprawnionych do emerytur pomostowych.
Sam fakt przepracowania 35 albo 40 lat nie daje obecnie automatycznego prawa do powszechnej emerytury przed ukończeniem ustawowego wieku emerytalnego.
Czy emerytura stażowa obowiązuje w 2026 roku?
Nie. Na dzień 25 sierpnia 2026 roku Sejm nie uchwalił przepisów ustanawiających powszechne świadczenie przyznawane wyłącznie na podstawie odpowiednio długiego stażu. Potwierdza to aktualny wykaz projektów znajdujących się w Sejmie. Poselski projekt oznaczony jako druk nr 187 po pierwszym czytaniu z 8 lutego 2024 roku został skierowany do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny i nadal nie zakończył procesu legislacyjnego.
Podobną konstrukcję zawiera obywatelski projekt funkcjonujący w X kadencji jako druk nr 27. Oba rozwiązania były omawiane łącznie podczas pierwszego czytania. W czerwcu 2026 roku temat ponownie pojawił się w Sejmie podczas seminarium poświęconego potrzebie wprowadzenia emerytur stażowych i dotychczasowym projektom.
„Trwają prace nad ustawą.” – powiedziała 16 czerwca 2026 roku wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela podczas sejmowego seminarium dotyczącego emerytur stażowych.
Nie oznacza to jednak wyznaczonego terminu wejścia nowych przepisów w życie. Osoby planujące zakończenie aktywności zawodowej powinny więc odróżniać projekty od aktualnych możliwości wcześniejszego przejścia na świadczenie. Santeos.pl opisuje istniejące wyjątki oraz aktualny wiek emerytalny i dyskusję o jego zmianie.
| Kwestia | Przepisy obowiązujące w 2026 r. | Projekt emerytury stażowej |
|---|---|---|
| Kobieta | wiek emerytalny 60 lat | co najmniej 35 lat stażu |
| Mężczyzna | wiek emerytalny 65 lat | co najmniej 40 lat stażu |
| Minimalny wiek | 60 lub 65 lat | projekt nie uzależnia prawa od wieku |
| Wymagana kwota | zależy od zasad systemu emerytalnego | co najmniej najniższa emerytura |
| Status | obowiązujące prawo | projekt w Sejmie |
| Możliwość złożenia wniosku | tak, po spełnieniu obowiązujących warunków | nie ma jeszcze odrębnego prawa do świadczenia |
Jakie zasady przewiduje emerytura stażowa?
Najczęściej wyszukiwane hasło emerytura stażowa zasady prowadzi dziś do propozycji zawartych w drukach sejmowych, a nie do nowego katalogu świadczeń ZUS. Projekt nr 187 zakłada możliwość uzyskania emerytury przez osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku bez osiągnięcia wieku 60 lub 65 lat.
Warunki obejmowałyby przede wszystkim:
- minimum 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla kobiet;
- minimum 40 lat takich okresów dla mężczyzn;
- obliczenie emerytury według mechanizmu zdefiniowanej składki;
- zgromadzenie kapitału pozwalającego uzyskać świadczenie nie niższe niż emerytura minimalna;
- zastosowanie dodatkowych reguł dotyczących środków zgromadzonych w OFE.
W praktyce 35 lat stażu kobiety nie oznaczałoby automatycznie prawa do wypłaty. Jeśli obliczona na podstawie kapitału kwota znalazłaby się poniżej ustawowego minimum, warunek przewidziany w projekcie nie zostałby spełniony. Analogicznie 40 lat stażu mężczyzny byłoby tylko jednym z elementów oceny.
Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Przy standardowym rozliczeniu osoby, która nie ma innych dochodów opodatkowanych według skali i korzysta z pełnego miesięcznego pomniejszenia zaliczki na PIT, świadczenie tej wysokości oznacza około 1800,43 zł po potrąceniu 9-procentowej składki zdrowotnej. Kwota netto może być inna przy dodatkowych dochodach lub innym sposobie rozliczenia podatku.
Co liczy się do stażu potrzebnego do emerytury?
Staż ubezpieczeniowy nie jest tym samym pojęciem co pracowniczy staż wykorzystywany do ustalania urlopu, dodatków czy innych uprawnień wynikających z Kodeksu pracy. Ma to dodatkowe znaczenie w 2026 roku, ponieważ zmieniły się zasady zaliczania części form aktywności do stażu pracowniczego. Rozszerzenie kodeksowego stażu nie oznacza jednak automatycznie identycznego rozszerzenia okresów przyjmowanych przy wszystkich świadczeniach emerytalnych.
Szerzej różnicę opisują nowe zasady liczenia stażu pracy od 2026 roku. Przy analizie projektu emerytury stażowej punktem odniesienia pozostają okresy składkowe i nieskładkowe ustalane według ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Do historii ubezpieczenia mogą należeć m.in. okresy zatrudnienia, w których odprowadzano składki, prowadzenie działalności objętej ubezpieczeniem czy określone ustawowo okresy nieskładkowe. Dokumentacja ma znaczenie szczególnie przy starszym zatrudnieniu, którego nie widać w całości na współczesnym koncie ZUS.
Przed planowaniem świadczenia potrzebne są więc trzy oddzielne informacje:
- liczba udokumentowanych okresów składkowych;
- liczba okresów nieskładkowych, które mogą zostać uwzględnione;
- wysokość zwaloryzowanych składek, kapitału początkowego oraz środków na subkoncie.
Dwie osoby z identycznym 40-letnim stażem nie muszą otrzymać podobnej emerytury. W nowym systemie decyduje przede wszystkim zgromadzony i zwaloryzowany kapitał oraz moment rozpoczęcia pobierania świadczenia.
Jak obliczyć emeryturę stażową w 2026 roku?
Odpowiedź na pytanie jak obliczyć emeryturę stażową wynika z konstrukcji zapisanej w projektach. Świadczenie miałoby korzystać z zasad stosowanych wobec osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku. ZUS sumuje zwaloryzowane składki emerytalne, kapitał początkowy oraz środki zapisane na subkoncie, a następnie dzieli tę wartość przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach.
„Wysokość emerytury obliczamy dzieląc podstawę obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia.” – ZUS.
Schemat można zapisać następująco:
Emerytura brutto = zwaloryzowany kapitał emerytalny ÷ średnie dalsze trwanie życia
GUS opublikował 25 marca 2026 roku nową tablicę stosowaną przy obliczaniu świadczeń. Dla osoby dokładnie w wieku 55 lat średnie dalsze trwanie życia wynosi w tej tablicy 309,5 miesiąca, natomiast dla osoby mającej dokładnie 60 lat wynosi 262,2 miesiąca.
Przykład obliczenia
Założenie ma wyłącznie pokazać mechanizm. Osoba zgromadziła na potrzeby obliczenia 700 000 zł zwaloryzowanego kapitału.
| Wiek w dniu obliczenia | Kapitał | Dzielnik z tablicy 2026 | Emerytura brutto |
|---|---|---|---|
| 55 lat | 700 000 zł | 309,5 | ok. 2261,71 zł |
| 60 lat | 700 000 zł | 262,2 | ok. 2669,72 zł |
Pierwsze działanie wygląda następująco: 700 000 zł ÷ 309,5 = około 2261,71 zł brutto. Przy założeniu braku innych dochodów rozliczanych według skali, pełnego miesięcznego pomniejszenia zaliczki podatkowej i składki zdrowotnej 9 proc. daje to około 2058,16 zł netto. Jest to symulacja podatkowa, a nie gwarantowana kwota wypłaty.
Drugi przykład pokazuje znaczenie momentu przejścia na świadczenie. 700 000 zł ÷ 262,2 daje około 2669,72 zł brutto. Przy tych samych uproszczonych założeniach podatkowych miesięczna kwota wyniosłaby około 2409,08 zł netto.
Różnica nie wynika wyłącznie z wieku. Osoba pracująca dodatkowych kilka lat zazwyczaj nadal odprowadza składki, a zgromadzony kapitał podlega dalszej waloryzacji. Mechanizm waloryzacji i aktualne stawki opisuje materiał o waloryzacji emerytur w 2026 roku.
Czy można już złożyć wniosek o emeryturę stażową?
Nie ma obecnie osobnego formularza, procedury ani terminu na złożenie wniosku o powszechną emeryturę stażową według projektowanych zasad 35 i 40 lat. ZUS nie może przyznać świadczenia, które nie zostało ustanowione obowiązującą ustawą.
Formularz EMP funkcjonujący w ZUS jest wnioskiem o emeryturę przyznawaną na podstawie obowiązujących przepisów. Aktualna wersja formularza została zaktualizowana 10 stycznia 2026 roku i jest dostępna również w eZUS. Standardowy wniosek emerytalny można przekazać elektronicznie przez eZUS albo w formie papierowej zgodnie z procedurami ZUS.
Nie należy utożsamiać tego formularza z przyszłym wnioskiem o emeryturę stażową. Jeżeli Sejm przyjmie nowe przepisy, ustawa oraz regulacje wykonawcze będą musiały określić m.in. dzień wejścia w życie, sposób wykazywania stażu i procedurę składania dokumentów. Do tego momentu emerytura stażowa kiedy wejdzie pozostaje pytaniem bez ustalonej w przepisach daty.
Osoby już spełniające warunki innego rodzaju wcześniejszego świadczenia powinny analizować podstawę właściwą dla konkretnej grupy zawodowej. Niektóre mechanizmy funkcjonują niezależnie od projektu powszechnych emerytur stażowych.
Czy wcześniejsza emerytura stażowa zawsze się opłaci?
Sam dostęp do wcześniejszego świadczenia nie oznacza, że finansowo będzie ono korzystniejsze od dalszej pracy. Przy tej samej kwocie zgromadzonego kapitału młodszy wiek oznacza zwykle większą liczbę miesięcy dalszego trwania życia, przez które dzielona jest podstawa. Do tego dochodzą składki, których pracownik nie zgromadzi po zakończeniu aktywności zawodowej.
Ten problem pojawia się także w ocenach ekspertów zajmujących się systemem zabezpieczenia społecznego. Dr Tomasz Lasocki podczas prac sejmowych wskazywał, że w określonych sytuacjach konstrukcja świadczeń przedemerytalnych może być lepiej dopasowanym narzędziem niż powszechna emerytura stażowa.
„Konstrukcja też może być (…) bardziej optymalna niż coś, co teraz jest proponowane jako emerytura stażowa.” – dr Tomasz Lasocki.
Nie oznacza to, że wcześniejsze zakończenie pracy jest zawsze złą decyzją. Znaczenie mają rodzaj wykonywanego zawodu, zdrowie, możliwość kontynuowania zatrudnienia, poziom wynagrodzenia i zgromadzony kapitał. Z punktu widzenia samego rachunku emerytalnego kilka dodatkowych lat pracy może jednak istotnie zmienić wysokość miesięcznego świadczenia.
Osobnym elementem budżetu seniora są dodatki roczne, które nie zmieniają podstawowej kwoty emerytury. Zasady jednego z nich opisuje materiał o trzynastej emeryturze w 2026 roku.
FAQ
Czy kobieta może przejść na emeryturę po 35 latach pracy w 2026 roku?
Nie na podstawie samego 35-letniego stażu w powszechnym systemie. Taki próg znajduje się w projektach dotyczących emerytur stażowych, ale przepisy nie zostały jeszcze uchwalone. Obecny powszechny wiek emerytalny kobiet wynosi 60 lat.
Czy mężczyzna z 40-letnim stażem może przejść na emeryturę przed 65. rokiem życia?
Sam 40-letni staż nie daje takiego prawa w powszechnym systemie. Możliwość wcześniejszego świadczenia może wynikać z odrębnych przepisów dotyczących określonych grup, natomiast powszechna emerytura po 40 latach stażu nadal jest propozycją legislacyjną.
Ile wynosi minimalna emerytura w 2026 roku?
Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. W projekcie emerytury stażowej zgromadzony kapitał miałby pozwalać na obliczenie świadczenia co najmniej na takim poziomie.
Czy jest już formularz na emeryturę stażową?
Nie ma osobnego formularza dla powszechnej emerytury stażowej, ponieważ świadczenie nie zostało wprowadzone. Formularz EMP dotyczy emerytur przyznawanych przez ZUS na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji.
Co oznacza emerytura stażowa 2026 dla osób z długim stażem?
Na razie oznacza przede wszystkim trwającą debatę legislacyjną, a nie nowe nabyte prawo. Osoba mająca 35 lub 40 lat stażu może już sprawdzić historię ubezpieczenia i kapitał w ZUS, ale emerytura stażowa 2026 nie może zostać przyznana wyłącznie z powodu przekroczenia proponowanego progu stażowego. Decyzję o zakończeniu pracy należy więc opierać na obowiązujących przepisach oraz indywidualnym wyliczeniu świadczenia.
