Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się zasady wyliczania renty wdowiej. Osoby korzystające z tego rozwiązania będą mogły otrzymywać 25 proc. drugiego świadczenia zamiast obecnych 15 proc. Zmiana nie oznacza podwyżki całej emerytury o 10 proc., lecz zwiększenie tej części świadczenia, która jest wypłacana w zbiegu z drugim świadczeniem, Santeos.pl podaje, powołując się nа interia.pl.
Dla części wdów i wdowców różnica może wynieść ponad 200 zł miesięcznie. Dokładna kwota zależy jednak od wysokości własnej emerytury lub renty, wysokości renty rodzinnej oraz ustawowego limitu. Według danych za czerwiec 2026 roku świadczenia w ramach renty wdowiej pobierało 993,4 tys. osób, a przeciętna łączna wypłata wynosiła 3949,43 zł.
Renta wdowia 2027. Co zmieni się od 1 stycznia?
Renta wdowia 2027 pozostanie mechanizmem pozwalającym połączyć dwa przysługujące świadczenia, ale od początku roku zmieni się proporcja drugiej wypłaty. Do końca grudnia 2026 roku osoba uprawniona może otrzymywać jedno świadczenie w pełnej wysokości oraz 15 proc. drugiego. Od stycznia udział ten wzrośnie do 25 proc.
Uprawniony nadal będzie mógł korzystać z jednego z dwóch wariantów:
- 100 proc. renty rodzinnej oraz 25 proc. własnego świadczenia,
- 100 proc. własnej emerytury lub renty oraz 25 proc. renty rodzinnej.
Nie ma jednej konfiguracji korzystniejszej dla wszystkich. Jeśli własna emerytura jest wyższa od renty rodzinnej, zazwyczaj bardziej opłacalne będzie zachowanie pełnej emerytury i doliczenie części renty rodzinnej. Przy odwrotnych proporcjach korzystniejszy może być drugi wariant.
Zmiana od stycznia nie tworzy nowego świadczenia. Podnosi jedynie udział tej kwoty, która dziś wypłacana jest w wysokości 15 proc. Druga część wzrośnie do 25 proc., czyli o 10 punktów procentowych.
„Najważniejsze jest rozróżnienie między wzrostem udziału drugiego świadczenia a procentową podwyżką całej wypłaty. To dwa zupełnie inne mechanizmy.”
Takie wyjaśnienie ma znaczenie przy samodzielnym szacowaniu przyszłego przelewu. Proste dodanie 10 proc. do obecnej renty wdowiej dałoby błędny wynik.
Ile wzrośnie renta wdowia od stycznia 2027 roku?
Skala podwyżki będzie zależała przede wszystkim od wysokości świadczenia pobieranego częściowo. Im wyższa jest jego podstawa, tym większa nominalnie może być różnica między udziałem 15 a 25 proc.
Przykładowo osoba ma 3200 zł własnej emerytury oraz prawo do renty rodzinnej w wysokości 2400 zł. Do końca 2026 roku wariant zakładający wypłatę pełnej emerytury daje 3200 zł plus 360 zł, czyli 15 proc. z 2400 zł. Łącznie jest to 3560 zł.
Po zmianie od 1 stycznia 2027 roku obliczenie wyglądałoby inaczej. Pełna emerytura nadal wyniosłaby 3200 zł, ale dodatkowa część wzrosłaby do 600 zł, czyli 25 proc. z 2400 zł. W rezultacie łączna kwota wyniosłaby 3800 zł.
| Przykładowe wyliczenie | Do końca 2026 | Od stycznia 2027 |
|---|---|---|
| Własna emerytura | 3200 zł | 3200 zł |
| Renta rodzinna | 2400 zł | 2400 zł |
| Udział drugiego świadczenia | 15 proc. | 25 proc. |
| Dodatkowa kwota | 360 zł | 600 zł |
| Łączna wypłata | 3560 zł | 3800 zł |
| Różnica miesięczna | – | 240 zł |
W takim modelowym przypadku podwyżka renty wdowiej wyniosłaby 240 zł miesięcznie, czyli 2880 zł w skali 12 miesięcy. Jest to jednak przykład matematyczny. Nie uwzględnia kolejnej waloryzacji świadczeń ani sytuacji, w której suma wypłat osiągnie ustawową granicę.
Ile obecnie dostają osoby pobierające rentę wdowią?
Dane z połowy 2026 roku pokazują skalę programu. W czerwcu świadczenia wypłacane w ramach renty wdowiej otrzymywało 993,4 tys. osób. Od uruchomienia rozwiązania przynajmniej jedną wypłatę otrzymało około 1,1 mln uprawnionych.
Przeciętna łączna wypłata wynosiła w czerwcu 3949,43 zł. Średnia kwota wynikająca wyłącznie z doliczenia 15 proc. drugiego świadczenia sięgała 379,10 zł miesięcznie.
Gdyby czysto matematycznie przeliczyć tę średnią z 15 do 25 proc., kwota 379,10 zł odpowiadałaby około 631,83 zł. Dawałoby to różnicę wynoszącą około 252,73 zł miesięcznie. Nie jest to prognoza indywidualnej wypłaty od stycznia, ponieważ rzeczywista wysokość zależy od konkretnych świadczeń każdej osoby oraz obowiązującego limitu.
W pierwszym półroczu 2026 roku na świadczenia objęte mechanizmem renty wdowiej przeznaczono ponad 22,8 mld zł. Z tej sumy około 1,93 mld zł stanowiły dodatkowe wypłaty wynikające z obecnego 15-procentowego udziału drugiego świadczenia.
„Średnia pokazuje skalę programu, ale nie pozwala automatycznie wyliczyć styczniowej podwyżki konkretnej osoby. Liczą się przede wszystkim wysokości obu indywidualnych świadczeń.”
Kto może otrzymać rentę wdowią?
Sama śmierć współmałżonka oraz posiadanie własnej emerytury nie wystarczają do uzyskania prawa do renty wdowiej z ZUS. Przepisy przewidują kilka warunków, które muszą zostać spełnione łącznie.
Prawo może przysługiwać osobie, która:
- ukończyła 60 lat w przypadku kobiety albo 65 lat w przypadku mężczyzny,
- pozostawała ze zmarłym małżonkiem we wspólności małżeńskiej do dnia jego śmierci,
- uzyskała prawo do renty rodzinnej nie wcześniej niż po ukończeniu 55 lat przez kobietę lub 60 lat przez mężczyznę,
- nie pozostaje obecnie w nowym związku małżeńskim.
Znaczenie ma również to, po którym małżonku pobierana jest renta rodzinna. Możliwość łączenia świadczeń dotyczy renty po ostatnim zmarłym współmałżonku. Zawarcie kolejnego małżeństwa powoduje utratę prawa do wypłaty świadczeń w takim zbiegu.
Te zasady nie zmieniają się tylko dlatego, że od 2027 roku wzrośnie procent drugiego świadczenia. ZUS renta wdowia nadal będzie wymagała spełnienia ustawowych kryteriów.
Limit renty wdowiej nadal będzie miał znaczenie
Wyższy udział drugiego świadczenia może zwiększyć wypłatę, ale nie usuwa górnego ograniczenia. Łączna kwota wypłacanych świadczeń nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury.
Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł, co daje limit na poziomie 5935,47 zł brutto. Jeżeli suma świadczeń przekracza ten pułap, wypłata jest pomniejszana o kwotę nadwyżki.
Przykład dobrze pokazuje znaczenie tego ograniczenia. Jeżeli po zastosowaniu udziału 25 proc. pełne świadczenie i część drugiego dałyby razem 6200 zł, cała kwota nie mogłaby zostać wypłacona przy limicie 5935,47 zł. Ograniczenie obniżyłoby wypłatę o nadwyżkę.
Nie każda osoba pobierająca rentę wdowią odczuje więc wzrost w identycznej skali. Im bliżej ustawowego maksimum znajduje się obecna suma świadczeń, tym większe znaczenie ma limit. Przy wyższych świadczeniach może on pochłonąć część korzyści wynikającej ze wzrostu stawki do 25 proc.
Kwota 5935,47 zł jest właściwa dla obecnego poziomu najniższej emerytury obowiązującego od marca 2026 roku. Przyszły limit będzie zależny od wysokości najniższej emerytury obowiązującej w danym okresie, ponieważ ustawowa granica jest określona jako jej trzykrotność.
Czy trzeba ponownie składać wniosek w styczniu 2027 roku?
Najważniejsza dla obecnych świadczeniobiorców zmiana dotyczy samego procentu drugiego świadczenia. Osoba, która ma już ustalone prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu, nie powinna traktować styczniowej zmiany jako uruchomienia zupełnie nowego programu.
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która spełnia warunki, ale dotychczas nie wystąpiła o rentę wdowią. W takim przypadku potrzebny jest wniosek ERWD. Jeżeli prawo do własnego świadczenia albo renty rodzinnej nie zostało jeszcze wcześniej ustalone, konieczne może być najpierw przeprowadzenie postępowania dotyczącego tego świadczenia.
Przed złożeniem dokumentów można sprawdzić cztery podstawowe kwestie:
- Czy został osiągnięty wymagany wiek.
- Czy istnieje prawo do własnego świadczenia i renty rodzinnej.
- Czy renta rodzinna została nabyta po osiągnięciu wymaganego wieku.
- Czy nie doszło do zawarcia kolejnego małżeństwa.
Dla osób porównujących warianty znaczenie ma również wysokość obu świadczeń. Najbardziej opłacalna konfiguracja to zwykle ta, w której wyższa kwota pozostaje wypłacana w 100 proc., a do niej doliczana jest część niższego świadczenia.
Renta wdowia od 2027 roku w liczbach
Zmiana z 15 do 25 proc. jest drugim etapem rozwiązania funkcjonującego od lipca 2025 roku. Nie zmienia podstawowej konstrukcji programu, ale zwiększa finansowe znaczenie drugiego świadczenia w domowym budżecie.
Najważniejsze liczby przedstawiają się następująco:
- 15 proc. drugiego świadczenia obowiązuje do końca 2026 roku,
- 25 proc. drugiego świadczenia ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku,
- 993,4 tys. osób pobierało świadczenia w ramach renty wdowiej w czerwcu 2026 roku,
- 379,10 zł wynosiła wtedy średnia dodatkowa kwota wynikająca z 15 proc. drugiego świadczenia,
- 3949,43 zł wynosiła przeciętna łączna wypłata,
- 5935,47 zł brutto to limit obowiązujący przy poziomie najniższej emerytury od marca 2026 roku.
Od stycznia wyższa renta wdowia będzie więc wynikała nie z jednorazowego dodatku, lecz z trwałej zmiany proporcji wypłacanego drugiego świadczenia. Dla osoby z przykładu, która pobiera 3200 zł pełnej emerytury i ma prawo do 2400 zł renty rodzinnej, oznacza to wzrost z 3560 do 3800 zł miesięcznie przed uwzględnieniem innych czynników.
Zmiana obejmie szeroką grupę wdów i wdowców, ale wysokość podwyżki pozostanie indywidualna. Najwięcej informacji daje zestawienie własnej emerytury z rentą rodzinną i sprawdzenie, czy ich suma po zastosowaniu nowej stawki nie przekroczy obowiązującego limitu. Od 1 stycznia 2027 roku właśnie te trzy liczby: pełne świadczenie, 25 proc. drugiego oraz maksymalny pułap wypłaty zdecydują o kwocie przelewu.
