Emerytury w 2027 roku mogą zostać podniesione mocniej, niż wynikało z wcześniejszych założeń. Minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zaproponowała zwiększenie udziału realnego wzrostu wynagrodzeń uwzględnianego przy waloryzacji świadczeń z 20 do 30 proc. Przy obecnych prognozach oznaczałoby to podwyżkę emerytur i rent o około 4,29 proc., zamiast zakładanych wcześniej 3,96 proc, Santeos.pl podaje, powołując się nа interia.pl.
Różnica może wydawać się niewielka, ale dla osób pobierających wyższe świadczenia oznacza dodatkowe pieniądze każdego miesiąca. W przypadku najniższej emerytury różnica między oboma wariantami wyniosłaby około 6,53 zł brutto miesięcznie, choć sama waloryzacja byłaby wyższa o 0,33 pkt proc.
Na razie nie ma jednak ostatecznej decyzji o zastosowaniu wyższego wskaźnika. Ostateczne dane gospodarcze i decyzje dotyczące budżetu będą miały znaczenie dla marcowych podwyżek.
Waloryzacja emerytur 2027 może być wyższa
Obowiązujący mechanizm waloryzacji uwzględnia inflację oraz co najmniej 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. To właśnie drugi element stał się przedmiotem nowej propozycji przedstawionej przez minister rodziny.
Według obecnych założeń wskaźnik waloryzacji w 2027 roku mógłby wynieść około 3,96 proc. Taki poziom wynika z przyjętych prognoz dotyczących inflacji oraz realnego wzrostu płac.
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zaproponowała, aby część dotycząca realnego wzrostu wynagrodzeń została zwiększona z 20 do 30 proc. Przy tych samych założeniach gospodarczych wskaźnik podwyżki wzrósłby wtedy do około 4,29 proc.
„W razie potrzeby i możliwości budżetowych jest możliwe podwyższenie bez konieczności zmian ustawowych” – przekazała minister w rozmowie dotyczącej możliwej zmiany zasad.
To ważne rozróżnienie. Mowa obecnie o propozycji i analizowanym wariancie, a nie o już przyjętej podwyżce na poziomie 4,29 proc.
Skąd bierze się różnica między 3,96 a 4,29 proc.?
Mechanizm można przedstawić na prostym przykładzie. Przy założeniu inflacji na poziomie 3,3 proc. oraz realnego wzrostu wynagrodzeń również w wysokości 3,3 proc. obecny udział płac daje dodatkowe 0,66 pkt proc. do wskaźnika.
Po zwiększeniu udziału z 20 do 30 proc. część płacowa byłaby większa. Zamiast 0,66 pkt proc. wyniosłaby 0,99 pkt proc., co dawałoby łącznie około 4,29 proc.
| Wariant | Udział realnego wzrostu płac | Przykładowa waloryzacja |
|---|---|---|
| Obecny mechanizm | 20 proc. | ok. 3,96 proc. |
| Proponowana zmiana | 30 proc. | ok. 4,29 proc. |
| Rozważany wariant | 50 proc. | ok. 4,95 proc. |
Ostatni wariant jest jedynie przykładem pokazującym skutki większego udziału wzrostu wynagrodzeń. Nie oznacza, że emerytury w 2027 roku zostaną podniesione o 4,95 proc.
Z perspektywy seniora istotne jest przede wszystkim to, że wskaźnik waloryzacji działa procentowo. Im wyższe świadczenie, tym większa kwotowo podwyżka przy takim samym procencie.
Ile może wynieść najniższa emerytura w 2027 roku?
Obecnie najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Przy waloryzacji na poziomie 3,96 proc. świadczenie wzrosłoby do około 2056,84 zł brutto.
Jeżeli zastosowany zostałby wyższy wskaźnik 4,29 proc., najniższa emerytura wyniosłaby około 2063,37 zł brutto. Oznaczałoby to wzrost o około 84,88 zł względem obecnej kwoty.
Sama różnica między tymi dwoma scenariuszami jest jednak znacznie mniejsza. Senior otrzymujący najniższe świadczenie dostałby w wariancie 4,29 proc. około 6,53 zł brutto więcej miesięcznie niż przy waloryzacji na poziomie 3,96 proc.
| Emerytura obecnie | Wariant 3,96 proc. | Wariant 4,29 proc. | Różnica |
|---|---|---|---|
| 1978,49 zł | 2056,84 zł | 2063,37 zł | 6,53 zł |
| 2500 zł | 2599 zł | 2607,25 zł | 8,25 zł |
| 3000 zł | 3118,80 zł | 3128,70 zł | 9,90 zł |
| 3500 zł | 3638,60 zł | 3650,15 zł | 11,55 zł |
| 4000 zł | 4158,40 zł | 4171,60 zł | 13,20 zł |
| 5000 zł | 5198 zł | 5214,50 zł | 16,50 zł |
Podane wartości mają charakter orientacyjny i pokazują różnicę między dwoma scenariuszami przy zastosowaniu tych samych stawek procentowych. Ostateczne kwoty będą zależeć od przyjętego wskaźnika oraz zasad obowiązujących w momencie waloryzacji.
Największą kwotową korzyść odczują osoby z wyższymi świadczeniami. Sam procent podwyżki jest jednakowy, ale jego przełożenie na złote zależy od wysokości emerytury.
Co zmieniłoby zwiększenie udziału wzrostu płac?
Podstawowa zasada jest prosta: gdy wynagrodzenia rosną realnie szybciej, emerytury mogą otrzymać większy impuls przy zastosowaniu wyższego udziału płac w formule waloryzacyjnej.
Obecnie ustawowy mechanizm zakłada udział realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia na poziomie co najmniej 20 proc. Propozycja przedstawiona przez minister rodziny zakłada podniesienie tego udziału do 30 proc.
Dla budżetu państwa oznaczałoby to większe wydatki na świadczenia. Jednocześnie dla seniorów oznaczałoby wyższy wzrost emerytur i rent w porównaniu ze scenariuszem bazowym.
Minister wskazywała, że rozmowy na temat takiego rozwiązania były prowadzone z ministrem finansów. To sugeruje, że propozycja jest elementem szerszych rozmów dotyczących przyszłorocznych wydatków, a nie wyłącznie techniczną zmianą sposobu liczenia świadczeń.
„O takich rozwiązaniach rozmawialiśmy już z ministrem finansów” – mówiła Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.
Jest też pomysł automatycznej zmiany waloryzacji
W dyskusji pojawiła się także dalej idąca koncepcja dotycząca automatycznego zwiększania udziału płac w waloryzacji. Jej założeniem byłoby uzależnienie części mechanizmu od poziomu inflacji.
Przykładowy próg miałby wynosić 5 proc. Po jego przekroczeniu udział realnego wzrostu wynagrodzeń mógłby automatycznie zwiększać się z obecnych 20 proc. do 30 proc., a w jeszcze korzystniejszym wariancie nawet do 50 proc.
Taki system oznaczałby, że przy wyższej inflacji mechanizm waloryzacyjny reagowałby mocniej. Nie jest to jednak rozwiązanie przesądzone dla 2027 roku.
Warto oddzielić tę koncepcję od aktualnie omawianego wariantu 30 proc. Pierwszy pomysł dotyczy możliwej zmiany jednorazowej, natomiast drugi zakłada stworzenie mechanizmu, który w określonych warunkach automatycznie zmieniałby udział wzrostu płac.
Kiedy zapadnie decyzja w sprawie emerytur?
Ostateczny poziom waloryzacji nie jest jeszcze znany. Wskaźnik zależy od danych gospodarczych, w tym inflacji oraz realnego wzrostu wynagrodzeń, które będą podstawą do wyliczeń.
W czerwcu rząd przyjął propozycję zwiększenia wskaźnika waloryzacji na 2027 rok o 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. W lipcu przyjęto następnie rozporządzenie określające wysokość zwiększenia wskaźnika na 2027 rok.
Nowa propozycja przedstawiona jesienią oznacza więc dyskusję o dodatkowym zwiększeniu udziału części płacowej. Nie należy jej utożsamiać z już ustaloną marcową waloryzacją.
Prace nad budżetem państwa na 2027 rok mają znaczenie również dlatego, że wyższy wskaźnik oznacza dodatkowy koszt dla finansów publicznych. W projekcie budżetu przewidziano około 19 mld zł na podwyżki emerytur i rent.
Ile państwo może dopłacić do wyższej waloryzacji?
Podniesienie wskaźnika z 3,96 do 4,29 proc. oznaczałoby większe wydatki państwa niż w wariancie bazowym. Skala dodatkowego kosztu zależałaby od ostatecznej liczby świadczeniobiorców oraz wysokości wypłacanych emerytur i rent.
Nie chodzi więc o jednorazową wypłatę dla seniorów. Wyższy wskaźnik zostałby zastosowany do świadczeń, co przekładałoby się na wyższe miesięczne kwoty wypłacane po marcowej waloryzacji.
Dla pojedynczego emeryta różnica może wynosić kilka lub kilkanaście złotych miesięcznie. Dla całego systemu, obejmującego miliony świadczeniobiorców, nawet niewielka zmiana procentowa oznacza jednak znaczące obciążenie dla budżetu.
To właśnie skala całego systemu jest powodem, dla którego pozornie niewielka zmiana procentowa ma znaczenie dla finansów państwa. Dla seniora liczy się miesięczna kwota, dla budżetu suma wszystkich podwyżek.
Co z emeryturami wynoszącymi 3000, 4000 i 5000 zł?
Wysokość dodatkowej kwoty można łatwo zobaczyć na przykładach. Przy świadczeniu wynoszącym 3000 zł brutto waloryzacja 3,96 proc. dałaby około 3118,80 zł, podczas gdy przy 4,29 proc. byłoby to około 3128,70 zł.
W przypadku emerytury 4000 zł różnica między wariantami wyniosłaby około 13,20 zł miesięcznie. Przy świadczeniu 5000 zł byłoby to około 16,50 zł.
Oznacza to, że sama zmiana udziału realnego wzrostu płac z 20 do 30 proc. nie przyniosłaby wszystkim seniorom setek złotych dodatkowo. Większość podwyżki wynikałaby z podstawowego wskaźnika waloryzacji, natomiast proponowana zmiana zwiększałaby ją o kolejną część.
| Obecne świadczenie | Podwyżka przy 3,96 proc. | Podwyżka przy 4,29 proc. |
|---|---|---|
| 2000 zł | 79,20 zł | 85,80 zł |
| 2500 zł | 99 zł | 107,25 zł |
| 3000 zł | 118,80 zł | 128,70 zł |
| 3500 zł | 138,60 zł | 150,15 zł |
| 4000 zł | 158,40 zł | 171,60 zł |
| 5000 zł | 198 zł | 214,50 zł |
Są to wyliczenia brutto, służące porównaniu obu wariantów. Kwota netto będzie zależała od indywidualnej sytuacji podatkowej i zasad obowiązujących w 2027 roku.
Czy emerytury w marcu 2027 roku rzeczywiście wzrosną o 4,29 proc.?
Na tym etapie nie można tego jeszcze uznać za pewnik. 4,29 proc. to wariant wynikający z propozycji zwiększenia udziału realnego wzrostu wynagrodzeń z 20 do 30 proc. przy określonych założeniach gospodarczych.
Ostateczny wskaźnik będzie zależał od danych ekonomicznych oraz decyzji dotyczących zastosowania wyższego udziału płac. Jeżeli pozostanie podstawowy mechanizm, prognozowany poziom wynosi około 3,96 proc.
Z punktu widzenia seniorów różnica między tymi wartościami nie jest ogromna w ujęciu procentowym, ale będzie widoczna w miesięcznej wypłacie. Im wyższa emerytura, tym większa będzie kwotowa różnica pomiędzy oboma wariantami.
Co seniorzy powinni wiedzieć już teraz?
Najważniejsze informacje dotyczące planowanej waloryzacji można sprowadzić do kilku faktów:
- obecna najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto;
- bazowy scenariusz zakłada waloryzację około 3,96 proc.;
- rozważane jest zwiększenie udziału realnego wzrostu płac z 20 do 30 proc.;
- taki wariant dawałby około 4,29 proc. waloryzacji przy przyjętych założeniach;
- minimalna emerytura w tym scenariuszu wyniosłaby około 2063,37 zł brutto;
- ostateczne kwoty będą zależeć od danych gospodarczych i decyzji dotyczących mechanizmu waloryzacji.
Na razie nie ma podstaw, by traktować kwotę 2063,37 zł jako ostateczną wysokość minimalnej emerytury od marca 2027 roku. Jest to wyliczenie dla konkretnego wariantu, który dopiero jest rozważany.
Propozycja minister rodziny otwiera natomiast dyskusję o tym, jak silnie wzrost wynagrodzeń powinien wpływać na podwyżki emerytur. Jeżeli rząd zdecyduje się na udział 30 proc., przyszłoroczna waloryzacja może być wyższa od wcześniejszych prognoz. Ostateczna odpowiedź będzie znana dopiero po zakończeniu prac nad wskaźnikiem i uwzględnieniu danych gospodarczych potrzebnych do jego wyliczenia.
