Zmiany w systemie dokumentów dla seniorów nabierają tempa. Resort odpowiedzialny za politykę społeczną przygotował projekt przepisów, który zakłada wprowadzenie nowej legitymacji emeryta-rencisty, Santeos.pl podaje, powołując się na businessinsider.com.pl.
Nowy dokument ma spełniać aktualne normy bezpieczeństwa, ale jednocześnie generuje ogromny koszt dla ZUS. Skala zmian jest znacząca, bo obejmie ponad osiem milionów emerytów i rencistów w całej Polsce. To jedna z największych operacji wymiany dokumentów w ostatnich latach.
Zmiana wzoru legitymacji to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim dostosowania do przepisów o dokumentach publicznych. Bez nowych regulacji dalsze wydawanie legitymacji po 2026 roku byłoby niemożliwe.
Dlaczego potrzebna jest nowa legitymacja emeryta-rencisty
Obecnie używane dokumenty, jak wskazują urzędnicy, nie spełniają minimalnych standardów zabezpieczeń przed fałszerstwami. Wynika to wprost z przepisów dotyczących dokumentów publicznych. Aktualny wzór może być stosowany jedynie do połowy lipca 2026 roku, a po tej dacie konieczne będzie wprowadzenie nowego rozwiązania.
Ekspert ds. administracji publicznej komentuje, że takie zmiany są nieuniknione.
„Starsze wzory dokumentów były projektowane w innych realiach technologicznych. Dziś ochrona przed fałszerstwem to absolutna podstawa” – zauważa specjalista.
Nowe przepisy mają więc charakter porządkujący i dostosowują system do aktualnych wymogów prawa.
Jak będzie wyglądać nowa legitymacja
Projekt rozporządzenia przewiduje zupełnie nową formę dokumentu. Nowa legitymacja emeryta i rencisty ma mieć postać plastikowej karty, zbliżonej rozmiarem do karty bankowej. Zostanie wykonana z PCV i dodatkowo zabezpieczona przed kopiowaniem.
Najważniejsze elementy nowego dokumentu to:
- format karty: 85,60 mm x 53,98 mm
- jednostronna laminacja zwiększająca trwałość
- dodatkowe zabezpieczenia antyfałszywe
- oznaczenie „LER” w alfabecie Braille’a
Przedstawiciele środowisk senioralnych zwracają uwagę na aspekt dostępności.
„Dla osób niewidomych takie oznaczenie to realna pomoc w codziennym funkcjonowaniu” – podkreśla jeden z działaczy organizacji seniorów.
Kogo obejmą zmiany w dokumentach
Zmiana wzoru legitymacji dotyczy wszystkich osób pobierających świadczenia z ZUS, czyli około 8,1 mln emerytów i rencistów. Co roku kolejne setki tysięcy osób uzyskują prawo do świadczeń i otrzymują dokument po raz pierwszy.
Szacuje się, że rocznie około 270 tys. nowych świadczeniobiorców będzie otrzymywać nowy wzór legitymacji. Dokument nadal będzie potwierdzał status emeryta lub rencisty oraz umożliwiał korzystanie z ulg i przywilejów, m.in. w transporcie publicznym.
Dla większości seniorów najważniejsze pozostaje to, że legitymacja zachowa swoją funkcję, nawet jeśli zmieni się jej forma.
Ogromny koszt dla ZUS – konkretne liczby
Wprowadzenie nowego dokumentu oznacza wyraźny wzrost wydatków po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Koszt wyrobienia jednej legitymacji wzrośnie ponad dwukrotnie – z nieco ponad jednego złotego do ponad 2,24 zł za sztukę.
Poniższa tabela pokazuje skalę różnic:
| Element | Stary wzór | Nowy wzór |
|---|---|---|
| Koszt jednej legitymacji | ok. 1,00 zł | ponad 2,24 zł |
| Różnica | – | ok. 1,20 zł |
| 10 tys. dokumentów | – | +12 tys. zł |
W skali kraju w pierwszym roku obowiązywania nowych przepisów wydatki ZUS przekroczą 330 tys. zł, a w kolejnym roku sięgną ponad 450 tys. zł.
Koszty w długiej perspektywie
Według szacunków resortu pracy, w ciągu najbliższych 10 lat łączny wzrost kosztów związanych z nowymi legitymacjami wyniesie blisko 4,6 mln zł. Prognozy wskazują, że w 2035 roku roczne wydatki mogą przekroczyć 487 tys. zł.
Ekonomista zajmujący się finansami publicznymi ocenia, że choć kwoty robią wrażenie, nie są zagrożeniem dla systemu.
„To koszt rozłożony w czasie, który nie wpłynie na wypłaty świadczeń” – uspokaja ekspert.
W projekcie zaznaczono również, że konieczne będą zmiany informatyczne, jednak nie obciążą one budżetów samorządów ani państwa.
Bezpieczeństwo kontra wydatki
Resort podkreśla, że brak zmiany przepisów oznaczałby niemożność wydawania legitymacji po lipcu 2026 roku. Nowy wzór ma ograniczyć ryzyko nadużyć i fałszerstw, co w dłuższej perspektywie może przynieść oszczędności pośrednie.
Nowe legitymacje mają być trwalsze, bezpieczniejsze i bardziej funkcjonalne, choć ich wprowadzenie wiąże się z milionowymi kosztami.
Zmiany obejmą miliony seniorów, a dla ZUS będą jednym z większych wyzwań organizacyjnych w nadchodzących latach. Jednocześnie dokument pozostanie kluczowym potwierdzeniem statusu emeryta lub rencisty, dającym dostęp do przysługujących uprawnień i ulg.
