Lekarze coraz częściej zwracają uwagę na niepokojący problem dotyczący zdrowia osób starszych. Infekcje u seniorów bardzo często mają skąpoobjawowy przebieg, co sprawia, że są trudniejsze do rozpoznania i mogą być wykrywane zbyt późno. Dotyczy to nawet poważnych schorzeń, takich jak zapalenie płuc, które u młodszych pacjentów daje jednoznaczne sygnały ostrzegawcze, Santeos.pl podaje, powołując się na tvp.pl.
Brak wysokiej gorączki, słaby kaszel czy niewielkie osłabienie potrafią uśpić czujność zarówno pacjentów, jak i ich bliskich. Tymczasem choroba może się rozwijać w ukryciu.
Dlaczego organizm seniora reaguje inaczej na zakażenia?
Jak tłumaczą specjaliści, wraz z wiekiem układ odpornościowy traci część swojej sprawności. Reakcja na wirusy i bakterie jest słabsza, a typowe objawy infekcji mogą w ogóle się nie pojawić.
„Lekarze muszą być wyjątkowo wyczuleni na wszelkie nietypowe sygnały u osób starszych” – podkreśla prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultantka krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej.
Ekspertka zaznacza, że w przypadku seniorów kluczowe znaczenie ma zapobieganie infekcjom, a nie jedynie ich leczenie.
Choroby przewlekłe zwiększają ryzyko powikłań
Większość osób po 65. roku życia zmaga się jednocześnie z kilkoma chorobami przewlekłymi. Cukrzyca, choroby serca, POChP czy schorzenia neurologiczne sprawiają, że nawet pozornie łagodna infekcja może doprowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia.
Specjaliści wskazują, że infekcja często powoduje zaostrzenie chorób współistniejących, a dotychczas stosowane leczenie przestaje być skuteczne. Nierzadko konieczna jest hospitalizacja, po której senior nie wraca już do dawnej sprawności.
Dla wielu osób starszych ciężka infekcja oznacza utratę samodzielności i długotrwałe konsekwencje zdrowotne.
Szczepienia jako najskuteczniejsza forma ochrony
Eksperci są zgodni – szczepienia ochronne pozostają najskuteczniejszym sposobem zapobiegania poważnym infekcjom u seniorów. Chronią nie tylko przed samą chorobą, ale również przed groźnymi powikłaniami.
Dla osób po 65. roku życia dostępne są bezpłatne szczepienia, m.in.:
- przeciw grypie,
- przeciw COVID-19,
- przeciw RSV.
W przypadku półpaśca i pneumokoków darmowe szczepienia przysługują seniorom z chorobami współistniejącymi.
Infekcje a serce i układ krążenia
Warto pamiętać, że infekcje mają wpływ nie tylko na układ oddechowy. Jak wyjaśnia prof. Ernest Kuchar, po przechorowaniu zakażenia w naczyniach krwionośnych może przez wiele miesięcy utrzymywać się stan zapalny.
„To zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu” – ostrzega specjalista.
Z tego powodu szczepienia przeciw grypie, COVID-19 i RSV uznawane są również za element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.
Zdrowie psychiczne seniorów także zagrożone
Badania pokazują, że infekcje u osób starszych mogą wpływać nie tylko na ciało, ale również na kondycję psychiczną. Osłabienie, dezorientacja czy pogorszenie nastroju bywają pierwszymi objawami choroby.
„Musimy być bardziej wrażliwi na psychiczne zdrowie kobiet i mężczyzn w podeszłym wieku” – zwraca uwagę dr Karina Jahnz-Różyk.
Eksperci podkreślają, że rozmowa o problemach zdrowotnych i szybka reakcja mogą znacząco poprawić rokowania.
Apteki i nowa organizacja szczepień
Rok 2025 okazał się przełomowy dla systemu szczepień w Polsce. Jak zauważa prof. Marcin Czech, farmaceuci zyskali nowe kompetencje, a dostęp do szczepień został uproszczony.
Od 2026 roku część szczepień wykonywanych w aptekach jest bezpłatna dla pacjentów, co znacząco zwiększa ich dostępność, zwłaszcza dla seniorów.
Profilaktyka staje się coraz ważniejszym elementem racjonalnego zarządzania ochroną zdrowia.
Profilaktyka zamiast leczenia
Specjaliści nie mają wątpliwości, że inwestowanie w profilaktykę zdrowotną seniorów przynosi długofalowe korzyści – zarówno dla pacjentów, jak i całego systemu opieki zdrowotnej. Wczesne szczepienia, regularne kontrole i czujność wobec nietypowych objawów mogą zapobiec dramatycznym konsekwencjom.
Zdrowe starzenie się zaczyna się od zapobiegania, a nie od leczenia skutków choroby.
